PASSIE VOOR HISTORIE
Geschiedenis is één van mijn
passies. Reken maar dat het lezen van het interview met Architect Sami
Angawi mij daarom pijn doet (zie mijn log
Architect Sami Angawi luidt de noodklok over Mekka van 24 februari jl.). Ontluisterend hoe de
Saoedische autoriteiten omgaan met de historie van Mekka. Ontluisterend
hoe oude gebouwen van de kaart worden geveegd.
PASSIE VOOR ISLAM
Het
leven van een moslim draait om dat ene gebouw middenin de Heilige
Moskee, de kaäba (het Huis van Allah). Een gebouw waar wèl
goed voor wordt gezorgd, alhamdulillah. Moslims maken hier hun omgangen
tijdens de hajj of de oemrah. "Mekka" is een groot begrip en staat voor
idealen, het staat voor passie voor het geloof, het staat voor goede
voornemens die vaak worden verbonden met een (incha Allah) deelname aan
de hajj (in de toekomst). Mekka is ook de naam van een ‘gewone’ stad met
gewone mensen met wereldlijke verlangens.
TIJDENS DE HAJJ ZIE JE OOK MENSELIJKE GEBREKEN
Wie
denkt, voor aanvang van de hajj, dat hij in een bad van spiritualiteit
zal belanden, kan soms bedrogen uitkomen. Mekka is ook dè plek waar
de duivel nog wat zieltjes kan winnen. Lees maar de woorden van
Abdullah, een Nederlandse moslim op leeftijd, die zijn ervaringen als
pelgrim heeft gedeeld met een grote groep gelovigen in Mesjid Al-Hikmah
te Den Haag (22 maart 1998) na afloop van een lezing van Ibrahim
Spalburg, georganiseerd door Al-Moeminoen, een vereniging van
Nederlandse moslims (klik op
deze link voor het complete verslag van die
lezing). Hij werd tijdens de hajj duidelijk geconfronteerd met de
gebreken en onwil van vele broeders en zusters.
 |
| Christriaan Snouck Hurgronje |
GEBREKEN BESCHREVEN
Afgelopen
vrijdag ontvang ik bij het openen van mijn email box een berichtje van
oom Jan, één van mijn mash’Allah vaste bezoekers. Regelmatig
draagt hij zaken aan die al dan niet hun weg vinden op mijn weblog.
Deze keer heeft hij mij een pdf document
* gestuurd van een artikel uit
het NRC, "Dienaar van de Alles Vergevende – Het standaardwerk ‘Mekka’
van de 19e eeuwse arabist Snouck Hurgronje na 118 jaar vertaald".
"Christiaan
Snouck Hurgronje was één van de grootste Nederlandse
arabisten. Zijn boek uit 1889 over het dagelijks leven in Mekka is nog
verrassend leesbaar", aldus Dirk Vlasblom in de inleiding van het
artikel.
Mijn interesse is direct gewekt en ik begin het artikel te
lezen. Afgaand op de woorden van Vlasblom lijkt "Mekka in de tweede
helft van de negentiende eeuw, Schetsen uit het dagelijks leven" mij
verre van een spiritueel boek. De beschreven gebeurtenissen doen mij
meer denken aan die gebreken zoals benoemd door Abdullah in 1998 (zie de
vorige alinea).
HURGRONJES GEBREKEN
Mijn dorst naar
geschiedenis wordt zeker gelest door het lezen van het artikel, maar dat
Hurgronje zich "in een opmerkelijke excursie" zich keert tegen "de
groeiende anti-slavernijbeweging in Europa" vind ik dan weer een domper.
In de laatste alinea van het artikel komt dan de aap uit Hurgronjes
mouw. Tijdens zijn verblijf in Mekka had hij een relatie met een
"Abessijnse slavin". De observaties en verhalen in het boek zijn een
versleutelde versie van Hurgronjes eigen ervaringen, aldus Dirk
Vlasblom. Het zijn dus meer "Schetsen uit het dagelijks leven van
Hurgronje in Mekka" waarin de schrijver ook zijn eigen gebreken heeft
verweven.
HURGRONJES GEBREK AAN RESPECT
De algehele toon van
het NRC artikel komt mij toch nog tè positief over en ik besluit om
wat te googelen met de naam ‘Hurgronje’. Ik kom terecht op een
webpagina van Trouw.nl
**, een zeer leesbaar artikel met het volledige
demasqué van Christiaan Snouck Hurgronje, die geen enkel respect
blijkt te hebben voor de moslims die hij ‘observeert’. Dat Hurgronje
zich in Mekka heeft voorgedaan als een islamitisch wetsgeleerde in het
kader van participerende observatie is niet kies en mijns inziens een
bewijs van gebrek aan respect. Geconfronteerd met kritiek van de Duitse
oriëntalist Theodor Nöldeke op zijn houding zou Hurgronje als
volgt gereageerd hebben:
"[Mijn] uiterlijke aanname van de islam
[is] een maatregel, in mijn ogen véél onschuldiger aard dan
wanneer men zich in een moderne maatschappij, zonder er de geringste
waarde aan te hechten, de sacramenten eener kerk laat toedienen. Dàt
ondervind ik persoonlijk als blasphemie, maar niet de aanpassingen en de
uiterlijkheden eener intellectueel inferieure maatschappij, die nodig
is om daar als mensch te gelden."
NU NOG ZIN OM HURGRONJES STANDAARDWERK TE LEZEN?
Wanneer
ik zo’n arabist nú zou tegenkomen zou ik bonje met hem krijgen
(oeps, heb ik mijn korte lontje nòg niet verwijderd :-). Nee, met
alle gekheid op een
miswak, persoonlijk zie ik de (betrekkelijke)
historische waarde van "Mekka in de tweede helft van de negentiende
eeuw, Schetsen uit het dagelijks leven" wel in en is dat voor mij al een
reden genoeg om het te gaan lezen (incha Allah spoedig te leen in de
bibliotheek). Met mijn kennis over de persoon Hurgronje en de tijdsgeest
van eind negentiende eeuw in het achterhoofd, zal ik incha Allah
Hurgronjes "Schetsen…" op hun (historische) waarde weten te schatten,
met heel wat korrels zout bij de hand.
C. Snouck Hurgronje : Mekka in de tweede helft van de negentiende eeuw. Schetsen uit het dagelijks leven. Atlas, 608 blz. €39,90
* UPDATE D.D. 2 JANUARI 2014: Dit document (deel van de Wat een vondst! bestanden) is nu weer online beschikbaar: archive.org/details/NRC_20070420_04034002
** www.trouw.nl/deverdieping/letter-geest/article631743.ece/De_islamquaestie
UPDATE D.D. 13 APRIL 2013: Via Bol.com is er alleen nog een tweedehands exemplaar van het boek te krijgen. Voor dezelfde prijs als in 2007. www.bol.com/nl/p/mekka/1001004002909328