Tussen de regels door, zomaar een alinea

klik hier voor het complete artikel

Met de zoektermen 'moskee' en 'Zutphen' vind ik zojuist in het krantenarchief van Delpher een recensie van het boek "Hergebruik van oude gebouwen" van Hans Stevens (Heemschut-serie. Uitgave Terra, Zutphen). Een levendig tot de verbeelding sprekend artikel (De Volkskrant, 11 februari 1987) met tussen de regels door één bijzondere alinea. Anderhalve alinea, eigenlijk.
Lees nu de tekst van deze alinea in bijgaand krantenknipsel. ^^^

"Een garage of een zwembad in onze kerk? Afschuwelijk, roept de een. En waarom ook niet, zegt de ander." Ruim dertig jaar geleden werden er niet direct vraagtekens gesteld bij het omvormen van een kerk tot een moskee. Hoe anders is dat tegenwoordig.

Het ANP en de muzelmaniakken

Sinds enige tijd kun je in de archieven van Delpher.nl zoeken met zgn. wildcards  of jokertekens: vervang bij een zoekterm één letter door een vraagteken of een willekeurig aantal letters door een asterisk en je krijgt verrassende zoekresultaten! Zo zocht ik vandaag met de zoekterm muzel* en tot mijn verrassing vond ik twee ANP Nieuwsberichten van 23 augustus 1980 (nrs. 35 en 96) met rechtsboven het onderwerp van het bericht: 'Muzelmaniakken'. Een wel heel bijzondere benaming voor moslims...

klik op de afbeelding voor een groter formaat

Koran aan de lijn

Nederlands Dagblad, 30 juni 1994

Gaar na een paar uur invoeren op VeleHanden.nl cross ik wat door het archief van Delpher.nl om te ontspannen. Ik laat de zoekterm "koran" los op het krantenarchief. Al gauw vind ik nevenstaand krantenbericht uit 1994. "Iran biedt tekst Koran aan per telefoon". Hoeveel zou het Woord per minuut hebben gekost? Viel je bij het bellen ergens middenin een soera? Zo ja, moest je dan zèlf, voorafgaande aan het luisteren naar de koranrecitatie, "Bismillahi Rahmani Rahiem" zeggen en sloot je dan zèlf af met "Sadaqallahoe-l-Aziem"? Of misschien was er een keuzemenu? Vragen, vragen...

Hai, Mams, daar zijn we!

Het Vrije Volk, democratisch-socialistisch dagblad, 31 maart 1959 (p 14)

Bismillahi

Het krantenarchief van Delpher blijft een machtig mooie ton om in te grabbelen. Met de zoekterm(en) van je keuze vind je daar veel leuke en interessante dingen. Zojuist heb ik met de zoekterm 'Bismillahi' een artikel gevonden afkomstig uit Het nieuws van den dag voor Nederlandsch-Indië van 21 januari 1930: het is een reisbrief van ene meneer Zentgraaff die verhaalt van de introductie van de telefoon in het Arabische koninkrijk Nadjd. Een gekleurd doch amusant verslag. Lees:

Oostersche wijsheid

Bataviaasch nieuwsblad, 2 februari 1906

Ruimdenkend, geloof ik

Nieuwsblad van het Noorden, 5 oktober 1981 (p 20)

Islamisering in de fifties

Op zoek naar oud nieuws over de islamitische gebedsoproep (azan, op het ogenblik een hot item in mijn woonplaats Zutphen) kwam ik het volgende tegen:

Het Vrije Volk, 8 november 1956 (p 13)

 De azan krijgt zo ècht hollandsche trekken ;-)

Ramadan en commercie

Nieuwsblad van het Noorden, 19 februari 1993 (p 16)

Halal hondenvoeding?

De Telegraaf, 13 oktober 1981 (p 10)

Een bijzondere referentielijst

Nieuwsblad van het Noorden, 29 augustus 1980 (p 19)

rechterklik op afbeelding en 'openen in nieuw tabblad'
voor een extra groot leesbaar formaat

Louis Paul Boon over de bouw van een moskee te Washington DC (uit: Boontje's reservaat)

Het Vrije Volk, 22 februari 1958 (p 11)

Met de zoekterm 'La ilaha' heb ik zojuist in het krantenarchief van Delpher.nl een stuk ontdekt van de Belgische schrijver Louis Paul Boon, afkomstig uit zijn tijdschrift Boontje's reservaat (1954-1957) en hergebruikt in Het Vrije Volk van 22 februari 1958. Hij verhaalt in dit stuk over de bouw van een moskee te Washington DC.

Tussen de openingszin "De islam verovert de wereld" en de slotalinea "La illaha illa Allah Muhammed rasulu Allah. Allah is de enige en Mohammed is zijn profeet" (de shahada) krijgen we een positief beeld van de komst van de islam naar de VS. De bouw van de moskee is gerealiseerd door "vijftien Arabische landen" (waar Boon voor het gemak ook Turkije en Pakistan toe rekent) maar de air conditioning  is van Amerikaanse makelij en "in ruil [daarvoor] mogen alle Amerikanen, niet-muzelmannen, een bezoek aan de moskee brengen. Iets wat de goede betrekkingen tussen Amerika en de Islam slechts bevorderen kan."

klik op de afbeelding om het gehele stuk te kunnen lezen

Voor het goede doel

Amigoe, 17 mei 1966 (p 8)

Allochtonen in de fifties

Hoe de lading van één enkel woord in de loop van decennia kan veranderen. Een artikel over het creëren van ontmoetingsvlakken. "De integratie in Brabant: ontmoeting en samenleven van eigen en ingekomen bevolking".

klik op deze link om het gehele artikel te kunnen lezen

De Tijd - Maasbode, 27 april 1959 (p 6)

Oud papier

Java-bode, 29 januari 1951 (p 3)

Een luchtje

Soerabaijasch handelsblad, 29 mei 1890 (p 6)

Wàt een fokbedrijf...

zie ook Een paard genaamd Allah d.d. 7 september 2013

Nieuwsblad van het Noorden, 25 april 1987 (p 48)

Check dat voorprogramma!

Algemeen Indisch dagblad : de Preanger bode, 17 januari 1951 (p 4)

In de geest van Snouck Hurgronje

Bij het horen van de naam van Christiaan Snouck Hurgronje heb ik altijd gemengde gevoelens. Hij is degene die al in 1885 koranrecitatie heeft opgenomen (zie mijn weblogbijdrage Mash'Allah! Koranrecitatie anno 1885! van 24 oktober 2012), die opname is nu van grote historische waarde. Maar hij is ook degene die zich tot de islam bekeerde om zijn werk als arabist en islamoloog beter te kunnen doen, terwijl hij de islamitische samenleving nog steeds zag als een "intellectueel inferieure maatschappij" (zie mijn weblogbijdrage Bonje met Hurgronje van 22 april 2007).

Vanwege zijn bekering tot de islam was Snouck Hurgronje ook het onderwerp van spot, getuige onderstaand commentaar uit Het nieuws van den dag voor Nederlandsch-Indië van 10 januari 1914. In dit niet van ironie gespeende stuk zegt de krant dat een aantal Nederlandse ambtenaren zich tot de islam zou moeten bekeren, teneinde de Sarikat Islam  (Islamitische Vereniging, klik hier voor meer info) in de gaten te kunnen houden. Helemaal in de geest van Snouck Hurgronje, zo luidt de conclusie:

resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010167589:mpeg21:a0136

Het nieuws van den dag voor Nederlandsch-Indië, 10 januari 1914 (p 5)

UPDATE D.D. 22 APRIL 2014, 20.00 UUR:

Het nieuws van den dag voor Nederlandsch-Indië, 30 september 1916 (p 2)

Oranje en moslims, anno 1940: "Eén voor allen en allen voor één. Amin."

Onderstaand redactioneel uit Onze Bode, "het orgaan van de Vereeniging van ambtenaren bij het Inheemsch bestuur" (zoals overgenomen door De Sumatra post d.d. 4 november 1940), geeft een mooi voorbeeld van solidariteit tussen moslims en het Nederlandse volk onder het motto "'t Is Oranje, 't blijft Oranje".

De redactie van Onze Bode trekt alles uit de kast: met het herhaalde Onthouding!  wordt er zelfs een link gelegd tussen de onthouding die de moslims in Nederlands-Indië tijdens de ramadan moeten betrachten en de ontberingen die het Nederlandse volk "in de Lage Landen aan de Noordzee" noodgedwongen moet ondergaan. Een citaat (uit de laatste alinea):

"[...] Laten wij gezamenlijk bidden, dat onheil en ongeluk verre blijven van ons dierbaar Indië, laten wij bidden voor Zijn Leiding naar een gelukkiger toekomst. Eén voor allen en allen voor één. Amin."

NB: Het redactioneel zit vol woorden in het Bahasa en het Arabisch. Ter verduidelijking volgt onder het knipsel een verklarende woordenlijst van deze termen (in volgorde van 'opkomst').

resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011177722:mpeg21:a0211

De Sumatra post, 4 november 1940 (p 12)

Aid-el-Fitr - Suikerfeest
Poewasa - (het vasten tijdens de) Ramadan
Vaib - Vereeniging van ambtenaren bij het Inheemsch bestuur
Ksatrija - lid van Hindoe kaste (strijders en heersers) [bron]
Egawan - ?
Adat - gewoontes, tradities [bron]
Soesoehoenan - Indisch keizer [bron]
Santri - (een specifieke groep) orthodoxe moslims [bron]
Masdjid - moskee
Takbir - het uitroepen van "Allahoe akbar!"
Moesalla - gebedsruimte [bron]
Dhahir en bathin - uiterlijk en innerlijk [bron]
Silatoerrachmi - vriendschap, goede onderlinge verstandhouding [bron]