Keelpijn

Een paar dagen geleden: vanuit Senegal ontvang ik via WhatsApp een geluidsopname. Het gaat om een opname gemaakt in de buurtmoskee van de wijk Thiokho in de stad Rufisque. Ah, souvenirs! Ik hoor de woorden die voorafgaan aan de hadratoul jumah en besef dat ik daar nog niet over geschreven heb op mijn weblog; en dat terwijl mijn deelname aan de hadratoul jumah vorig jaar in diezelfde moskee spiritueel gezien mijn mooiste ervaring is van mijn verblijf in Senegal van dat jaar.

Tijdens een hadratoul jumah reciteren de gelovigen gezamenlijk "La illaha ill'Allah" (paar honderd keer) en "Allah, Allah" (paar honderd keer). Dit doen ze één keer per week, op vrijdagavond, voorafgaand aan het avondgebed. Zij die officieel tijani zijn, zijn gezeten rondom een wit kleed dat middenin de moskee is uitgespreid en reciteren deze woorden luid terwijl de andere gelovigen op enige afstand deze wekelijkse ervaring van Godsvreugd aanschouwen (zachtjes doen velen van hen mee).

Ik was één van die toeschouwers, maar op de vrijdag nadat ik officieel tijani werd (zie deze weblogbijdrage van 10 november 2018) mocht ik ook plaats nemen aan het witte doek en meedoen. Mijn keel had het zwaar te verduren, kan ik je zeggen. Iemand had dat in de gaten en gaf mij na afloop van de hadratoul jumah een keelsnoepje ter verlichting.

Wat een ervaring! Keelpijn alleen al door het aanroepen van Zijn naam. Beter dan geen stem na een feest of een wild festival. Zo voel je Hem echt :-)

archive.org/details/avant-hj-20191122-jakku-thiokho_201911

Islam in mijn dagelijks leven (video)

Vanwege de vijftiende verjaardag van mijn weblog trakteer ik je op de video van een presentatie die ik recentelijk heb gehouden; in vogelvlucht neem ik je in deze presentatie mee langs een aantal hoogtepunten van "Islam in mijn dagelijks leven". Na afloop een korte vraag- en antwoordsessie. Deze video is zeer geschikt voor hen die niet zo bekend zijn met (de praktijk van) islam in het dagelijks leven van een moslim.

archive.org/details/Islam_In_Mijn_Dagelijks_Leven_presentatie_Q-A

klik op deze afbeelding voor een groter formaat

Even na vijf minuten in de video leg ik uit dat ik mij de naam Abdulwadûd heb gegeven als een cadeau (vanwege mijn keuze voor islam); daarbij laat ik een artikel uit de Zutphense Koerier zien (d.d. 18 april 2007). Het betreft het artikel dat je naast dit tekstblok ziet.

Senegal 2018 (Tivaouane) - Op de bonnefooi

archive.org/details/TivaouaneZiyaarWird2018

Je hebt nog één video van mijn verblijf in Senegal tegoed: een verslag van mijn bezoek aan de stad Tivaouane. En wat voor één. Je vindt het in bovenstaande player.

Islam bestaat in Senegal uit zeer diverse stromingen, waaronder vele spirituele ordes of broederschappen, zoals de tijaniyya. De grootste tijaniyya-orde (Zawiya Tijaniyya) heeft als hoofdstad Tivaouane en is opgericht door El Hadji Malick Sy, ook bekend als 'Mame Maodo' (opa Maodo).

en.wikipedia.org/wiki/Zawiya_(institution)#Sufi_lodges

screenshot van bovenstaande video

Op de bonnefooi naar Tivaouane
Abdou Karim Benga en ik besluiten om op 28 juli jl. naar Tivaouane te reizen. Op de bonnefooi, zonder enige voorbereiding. We verwachten dat we een paar uur door de stad zullen struinen, enkele moskeeën zullen bezoeken en vervolgens huiswaarts keren. Ook heb ik de ijdele hoop dat ik serigne Mbaye Sy Abdou kan ontmoeten, een zeer toegankelijke religieuze leider die graag de regels omdraait: hij begeeft zich letterlijk op dezelfde hoogte als zijn bezoekers. Vaak zit hij op de grond, net zoals zijn bezoekers. Het is normaal dat wanneer je een serigne bezoekt, om hem om raad te vragen bijvoorbeeld, dat je dan eerbiedig op de grond gaat zitten [zie bijgaand screenshot], terwijl hij op een divan of een grote stoel zit en boven je torent. [zie bovenstaande video v.a. 5m26s]

Op geestelijk niveau geholpen
Zelf ben ik al jaren geïnteresseerd in de tijaniyya benadering van islam; met name de waarde die deze broederschap hecht aan het gedenken van Allah (met behulp van een gebedsketting) spreekt mij erg aan. Ook reciteer ik al sinds 2015 in de ochtend, na het ochtendgebed, deze typische tijaniyya-litanieën: de Wird (Lazim) en de Wazifa. De Salaatoul Fatih (een gebed voor de profeet, vrede zij met hem) is een onderdeel van beide litanieën; sinds 2007 gebruik ik het al in mijn aanbidding (maar dan nog niet als onderdeel van de Wird en de Wazifa) - hiervoor heb ik destijds toestemming gekregen van Abdoul Aziz Kébé, een autoriteit binnen de Zawiya Tijaniyya van Tivaouane:

"[...] Ja, u mag zeker de Salaatoul Fatih leren en het toepassen in uw gebeden, zelfs wanneer u nog niet bent verbonden met het tijanisme. Dat zal dan voor u dienen als een oefening. Degene die u heeft gezien in een droom is misschien iemand die u op geestelijk niveau heeft geholpen de Salaatoul Fatih te gebruiken. Hij heeft u op geestelijk niveau de toestemming gegeven het te gebruiken in afwachting van een officiëel verbond [met het tijanisme]. Dat God u moge leiden en helpen. [...]" Meer informatie: iimdl.blogspot.com/2007/04/faith-fatih.html

screenshot van bovenstaande video

De Grote Moskee van Tivaouane
Benga en ik komen aan in Tivaouane. We zien de Grote Moskee die ik tot dan toe alleen maar ken van foto's en video's. "Laten we daar gelijk een kijkje nemen," stel ik Benga voor. Wat een teleurstelling; we treffen een vervallen moskee-in-aanbouw aan. Van de buitenkant lijkt het nog wat, maar van binnen ligt het vol bouwmateriaal bedekt met stof [zie bijgaand screenshot]. Toch moeten we de schoenen uitdoen voor we naar binnen gaan; het is immers een moskee. Tussen een paar pilaren liggen een aantal tapijten voor hen die het gebed willen verrichten. [zie bovenstaande video v.a. 0m0s]

Mansour Sy
Abdou Karim Benga brengt me dan naar het huis van serigne Mansour Sy, een kleinzoon van Mame Maodo en de kalief van Tivaouane van 1997 tot zijn dood in 2012. Benga heeft op zijn werk een studiegroep genoemd naar serigne Mansour Sy en heeft via-via gehoord hoe je iemand van het huis te spreken kunt krijgen. Terwijl iemand voor Benga naar binnen is gegaan, drentelen wij wat voor het huis met z'n imposante muur. Het lijkt meer een paleis dan een huis.
Dan komt er vanuit het huis een dame naar ons toegelopen. Ze praat wat met Benga en nodigt ons vervolgens uit mee naar binnen te gaan. Het is Oum Kalsoum Sy, een dochter van serigne Mansour Sy. In een apart gedeelte van de huiskamer (ook binnen lijkt het een paleis) nemen Benga en ik plaats. Even later komt Oum Kalsoum tegenover ons zitten en vraagt ons naar het doel van onze komst. Wij leggen het uit. Dan nodigt ze ons uit voor een verlaat ontbijt en zegt ze ons dat ze haar schema voor die dag helemaal omgooit en zich in dienst stelt van ons en onze wens de graven van overleden kaliefen te bezoeken.

screenshot van bovenstaande video

Praalgraven
Van de graven die wij bezoeken liggen er een aantal in moskeeën. Het zijn praalgraven omgeven door hekwerken; als je goed kijkt zie je dat mensen briefjes achter de hekwerken hebben gestopt (soms briefjes met een boodschap, soms briefgeld). Het graf van serigne Mansour Sy ziet er echter heel anders uit dan deze graven: het houdt je letterlijk een spiegel voor. [zie bijgaand screenshot] [zie bovenstaande video v.a. 7m52s]

Serigne Mbaye Sy Abdou "Ndiol Fouta"
Na het bezoek aan de graven gaan Oum Kalsoum Sy, Benga en ik met Benga's auto ergens naar toe. Ik heb er dan nog geen idee van dat we naar het huis gaan van serigne Mbaye Sy Abdou, beter bekend als "Ndiol Fouta" (Ndiol Fouta is de naam van de regio waar hij zijn islamitische opleiding heeft genoten). Wanneer wij bij hem binnenkomen is Mbaye Sy Abdou druk in conversatie met een aantal gelovigen die om hem heen zitten; en ja, hij zit op de grond, net als de gelovigen. Ik had niets anders verwacht. Oum Kalsoum onderbreekt hem en legt uit waarom ze hier is met Benga en mij.

Wird
Wanneer een aanhanger van de tijaniyya zich echt wilt verbinden aan de tijaniyya 'krijgt' hij de wird van iemand die daartoe gemachtigd is. Heb je de Wird gekregen dan zul je je aan een aantal voorschriften moeten houden. Dat zijn er nogal wat, maar een beginneling die de Wird wilt nemen krijgt daar vooraf een klein aantal van mee, waaronder:

• je mag tijdens het bidden wanneer je rechtop staat niet meer met je handen op de buik of de borst houden, je armen moeten dan gestrekt langs het lichaam gehouden worden*
• vóór elk gebed (salaat) moet je de rituele wassing (wudu) doen; je mag er dus niet meer vanuit gaan dat je vorige wassing nog geldig is
• de Wird (Lazim) en de Wazifa moeten twee keer per dag gedaan worden; na het ochtendgebed èn na het namiddaggebed

"Wil je de Wird nemen?"

vraagt Benga aan mij. Ik ben verrast en twijfel even. Dan besef ik dat ik in feite al langer in de praktijk een tijani ben en dat het nemen van de Wird een logische stap is en dat dat zal betekenen dat ik de puntjes op de i van islam ga zetten. Terwijl even verderop Mbaye Sy Abdou in gesprek is met zijn gehoor, legt iemand mij uit wat de keuze om de Wird te nemen inhoudt (zie de paragraaf hierboven). Het doet me denken aan toen ik in 1996 de shahada zei (de geloofsgetuigenis) en ik moslim werd.

Dan onderbreekt Oum Kalsoum Sy de serigne opnieuw en word ik uitgenodigd bij hem plaats te nemen. Op de bank nota bene, terwijl hij op de grond blijft zitten. Hij zegt een aantal smeekgebeden op terwijl de mensen om ons heen "Amiin" zeggen en hij blaast in mijn handen (is dat het moment dat ik de Wird daadwerkelijk krijg?). Mash'Allah, ik ben nu officieel een tijani. [zie bovenstaande video v.a. 10m50s]

- - - - - -

*Een natuurlijke houding

Ik had er even moeite mee om tijdens het gebed (salaat) in staande positie mijn armen gestrekt langs mijn lichaam te houden. Ik was immers járen gewend om mijn handen dan op mijn borst te houden. Inmiddels ben ik er helemaal aan gewend. En weet je? Voor mij voelt het ook veel natuurlijker: staande met mijn armen gestrekt langs mijn lichaam sta ik echt open voor Hem, met de handen op de borst is een meer gesloten houding.

Senegal 2018 (Keur Ndiaye Lô) - Nieuwbouw

archive.org/details/Keur_Ndiaye_Lo_2018

Wat sfeerbeelden uit een nieuwbouwwijk van de stad Keur Ndiaye Lô, gedraaid op 21 en 22 juli 2018. Eerst bekijken we het huis (en omgeving) van Mansour "Zorro" Sarr en gezin. Na beelden van twee dames die het avondgebed verrichten terwijl de televisie op de achtergrond door blijft blèren, lopen we de volgende dag naar het huis van Abdou Karim Benga en gezin.

Boodschap in een fles
Abdou Karim legt uit dat hij in een binnenplaats van zijn woning een fles heeft begraven waarin een papier zit waarop zeventig maal Ayatul Kursi is geschreven, dit ter bescherming van zijn nieuwgebouwde huis. Ayatul Kursi (het Troonvers) is vers 255 uit soera Al-Baqarah, het tweede en langste hoofdstuk uit de koran.

www.islamicity.org/MOSQUE/ARABICSCRIPT/AYAT/2/2_255.htm



Learn Ayatul Kursi - By Word play.google.com/store/apps/details?id=com.quranreading.learnayatulkursi

Senegal 2018 (Rufisque) - Voor de doden

archive.org/details/Rufisque_Medine_Diokoul_2018

[video 1] Maandagochtend 23 juli 2018 houden we een 'kâmile' tere van de Senegalese grootouders van mijn kinderen, Yaay Booy en Mame Birama. Tijdens een 'kâmile' wordt er door een groep moslims tegelijkertijd uit verschillende delen van de koran gereciteerd. Daarna volgen er smeekgebeden waarin voor het zielenheil van de overledenen wordt gebeden. Tijdens de beelden zie je de foto's van Yaay Booy en Mame Birama aan de wand van de huiskamer waarin de 'kâmile' wordt gehouden.

[video 2] Diezelfde dag ga ik 's middags samen met Abdou Karim Benga (je kent hem inmiddels van andere bijdragen uit de rubriek Senegal 2018) naar de begraafplaats van de wijk Diokoul in onze standplaats Rufisque. Daar bezoeken we onder andere de graven van Yaay Booy (Fatou Kiné Niang) en Mame Birama (Maguette Birama Sarr). Ook zien we het graf van Matar Niang, een oud-oom van mijn kinderen. Tenslotte bekijken we een vers gedolven graf, bestemd voor iemand die net die dag is overleden.

Senegal 2018 (Rufisque) - De Zon

vrijdag 20 juli 2018, 08.46 uur

Na zestien jaar weer in Rufisque. Da's lang geleden! Het is een mooi weerzien met de familieleden van mijn kinderen: ze zijn allemaal wat ouder geworden èn er is nieuwe aanwas. Sommigen zijn niet meer onder ons; incha Allah ga ik hen gauw bezoeken op de begraafplaats van de wijk Diokoul in Rufisque. [update: zie deze link]

Samen met mijn zoon Ahmed en mijn jongste dochter Kiné verblijf ik in het huis van Aïda Diop en haar echtgenoot Babacar in de wijk Médine van de Senegalese kustplaats Rufisque. We hebben veel aanloop van familie, waaronder Abdou Karim Benga: ik ken hem sinds hij een jaar of veertien is. Nu is hij getrouwd, heeft hij kinderen èn, evenals zijn vrouw, mash'Allah een goede baan. We bidden regelmatig samen.

Eergisteren na het avondgebed herinnert Abdou Karim mij eraan dat ik hem vroeger soera Ash-Shams heb geleerd, een korte soera uit het laatste gedeelte van de koran; dat was ik glad vergeten - evenals de soera trouwens, astaghfiroellah. Soera Ash-Shams ('De Zon') maakt al zó lang geen deel meer uit van mijn gebeden; Allah mag weten waarom.

Gisteravond doen we weer het avondgebed samen. Terwijl Abdou Karim rechts naast mij de iqama doet (de woorden zijn bijna identiek aan die van de azan, het oproep tot het gebed, maar ze worden op een rustiger wijze uitgesproken), besluit ik om straks tijdens het eerste gedeelte van het gebed soera Ash-Shams als extra soera te nemen.

"Allahoe akbar!" Soera Fatihah gaat mash'Allah prima - dan volgt soera Ash-Shams. Spannend! Alhamdulillah, die soera zit nog ergens in mijn geheugen opgeslagen. Alleen bij het voorlaatste vers stok ik. "Fa kazzabûhu wa 'aqarûhaa..." fluistert Abdou Karim. Dat zet mij weer op de goede weg. Toch mooi dat nu hij het is die mij het leert...


Scrol in onderstaande player naar soera 91 om Ash-Shams te kunnen beluisteren (vergeet ook niet te luisteren naar soera 55, Ar-Rahmaan - mijn lievelingssoera, met dat kenmerkende terugkerende vers dat voelt als een refrein).


archive.org/details/www.elahmad.com_12/ (Abdessamad, mujawwad)

Senegal 2018 (Rufisque) - Ogen gesloten

Van hangen voor onze "uitvalsbasis" in de wijk Médine middenin de stad Rufisque - tijdens de siësta of 's avonds laat - heb ik echt genoten. Het drukke stadsleven trekt voorbij in geuren, kleuren en geluiden. De kakofonie van de route nationale in de verte komt soms akelig dichtbij wanneer de wijk wordt gebruikt door personenauto's, bussen en vrachtverkeer, om zo opstoppingen op de grote weg te omzeilen. Doorgaand verkeer middenin de wijk!

Bij daglicht, schemer en duister zijn er enkele constanten in het geluid van Médine: de belletjes van de calèches, de vogels en last but not least de boodschap van een blinde bedelaar die niet ver van onze uitvalsbasis zijn stekkie heeft; gewapend met een klein formaat megafoon doet hij een beroep op gelovige passanten. De megafoon is van een soort dat ook wordt gebruikt op markten om aanbiedingen aan de vrouw te brengen: een opgenomen bericht in een loop klinkt uit de speaker, zelf hoef je het woord niet te voeren. De boodschap van de blinde bedelaar is niet zo overheersend als die van een marktkoopman: de woorden van de bedelaar gaan vaak op in het lawaai en refereren aan "Yàlla" (Allah) en "Yonnent bi, salallahou aleyhi wa sellem" (de Boodschapper, Allahs zegen en vrede zij met hem). Wanneer ik mij terug wil wanen in Médine, zoek ik op mijn mobiel de video's die ik er heb gemaakt, verbind ik mijn mobiel met de soundbar en luister ik, hangend op de bank, naar de beelden met de ogen gesloten.

archive.org/details/Rufisque_Medine_2018

Senegal 2018 (Gorée) - Bidden bij de branding

Samen met Ahmed, Kiné, hun oudere broer Abdou Karim en zijn vrouw Aminta ga ik zondag 29 juli naar het eiland Gorée, een eiland dat in het verleden is gebruikt om slaven onder te brengen. Het is genoemd naar het voormalige Nederlandse eiland Goeree (meer info: whc.unesco.org/en/list/26). Helaas was het museum Het Huis der Slaven gesloten die middag (er stond een lange rij uitsluitend blanke mensen die er wel in mochten, wellicht voor een privé-rondleiding).

Abdou Karim laat me de plek zien waar in de buurt van het strand het gebed kan worden verricht: tussen een hoop keien ligt een stuk zand met daarop wat gebedskleden. Ik krijg een 'satalè' aangereikt, een plastic ketel gevuld met water waarmee ik de rituele wassing kan doen voordat ik het gebed verricht. Abdou Karim bidt niet mee (in zijn zwemoutfit is hij niet juist gekleed om het gebed te doen) en maakt op mijn verzoek foto's van het tafereel. Mash'Allah, wat een mooie setting!

archive.org/details/Goree_2018

Senegal 2018

Koranrecitatie ter ere van overledenen

Van 17 juli tot en met 5 augustus ben ik samen met mijn zoon Ahmed en mijn jongste dochter Kiné op familiebezoek geweest in Senegal. Dat was een indrukwekkende tijd. In de komende maanden zal ik incha Allah af en toe bijdragen plaatsen met daarin foto's en video's van mijn verblijf in Senegal. Hou dit weblog in de gaten! Meld je aan met je emailadres om niets te missen (zie de ruimte onder de teller in de linkerkolom van dit weblog).