Kâmile, een weldaad voor de ziel

Zojuist vanuit Senegal via WhatsApp onderstaande video ontvangen. Het gaat om een fragment van een zgn. kâmile, ter ere van Maguette Birama Sarr en Fatou Kiné Niang ('Yaay Booy'), de Senegalese grootouders van mijn kinderen. Op het moment van plaatsing van deze weblogbijdrage is deze kâmile nog steeds bezig.

Tijdens een kâmile wordt er door meerdere gelovigen tegelijkertijd uit verschillende delen van de koran gereciteerd; mash'Allah, een weldaad voor de ziel. Luister:

www.youtube.com/watch?v=UL72kczbVwU

Wat een vondst! (5)

Yaay Booy (1934-2007)

Eergisteren, 30 december, was het de geboortedag van Yaay Booy (moedertje)  zoals Kiné Niang, de Senegalese oma van mijn kinderen, wordt genoemd. Vondst no. 5 is een geluidsopname uit 2007 waarin mijn kinderen Yande, Ahmed en Kiné uit de koran (re)citeren: het openingshoofdstuk Al-Fatiha (éénmaal) en hoofdstuk Al-Ikhlaas (elfmaal). Dit alles opgedragen aan de ziel van Yaay Booy (geboren 30 december 1934, overleden 26 februari 2007). Vondst no. 5 hoort bij weblogbijdrage Yaay Booy dem na – Soera Al-Ikhlaas opgedragen aan de ziel van Kiné ‘Yaay Booy’ NIANG van 1 maart 2007. Een citaat:

"Na afloop zegt Alioune, met wie ik samen gebeden heb, dat het goed is om een aantal malen soera Al-Ikhlaas te reciteren en dat dan op te dragen aan een overledene. 'De één doet twaalf keer Al-Ikhlaas, de ander elf keer. Maar dat maakt niet uit. Het gaat om de intentie om de overledene respect te tonen middels het Woord van Allah.' Zo gezegd, zo gedaan."

voor meer achtergrondinformatie
kun je de weblogbijdrage Yaay Booy 1934-2007 (d.d. 26 februari 2013) lezen

archive.org/details/Yande_Ahmed_en_Kine_-_Fatiha_en_11xIkhlaas
archive.org/details/2007YandeAhmedKineFatiha11xIkhlaasvoorYayeBooy

Yaay Booy 1934-2007

Yaay Booy 1934-2007

Het is al weer zes jaar geleden dat Kiné Niang, de Senegalese oma van mijn kinderen, is heengegaan. Maandag 26 februari 2007 is voor ons een zwarte dag: kort na het gezamenlijk verrichten van het namiddaggebed krijgen we een telefoontje.


Onze mater familias is niet meer

Ik zie een Senegalees nummer in de display, zet de telefoon op de luidspreker en we horen "Ik heb heel slecht nieuws..." Het is mijn zwager Mansour en Ndoya begrijpt direct dat haar moeder is overleden. Wij zijn de eersten die hij op de hoogte brengt, direct na het overlijden. Dat zou betekenen dat mijn schoonmoeder Kiné Niang is overleden tijdens ons namiddaggebed. Het avondgebed wordt een worsteling, ik vecht tegen de tranen. Een dag later wordt Kiné Niang ter aarde besteld, maar niet voordat Ndoya per telefoon een aantal smeekbeden uitspreekt terwijl in haar geboortestad Rufisque een mobiel bij de oren van haar moeder wordt gehouden.

Kiné Niang was een echte mater familias. Daarom werd ze door iedereen Yaay Booy (Moedertje Lief) genoemd. 'Yaay' betekent 'moeder' en 'Booy' is een toevoeging die affectie aanduidt.


Kleindochter Aïda krijgt slecht nieuws

In haar laatste tijd op aarde heeft Yaay Booy problemen met zien. Kleindochter Aïda begeleidt haar bij het shoppen. Vóór aanschaf van een lap stof beschrijft Aïda de kwaliteit, de kleuren en de opdruk, zodat Yaay Booy een weloverwogen keuze kan maken. Helaas is haar geen tijd gegeven om de gekochte stoffen te dragen. Tijdens een baptème (doopfeest) van haar nieuwste kleinkind wordt Yaay Booy ziek en vervolgens opgenomen. Na een paar dagen gaat het beter en Aïda krijgt hoop. In afwachting van Yaay Booy's thuiskomst begint ze met het strijken van de stoffen. Tijdens het strijken wordt ze gebeld. "Ik heb heel slechts nieuws..."


Dochter Ndoya organiseert eerste kaamil

Een paar maanden later ontvangen we een pakje uit Senegal met daarin o.a. een witte omslagdoek van Yaay Booy. Ndoya zielsgelukkig en de koningin te rijk. Ze heeft een tastbare herinnering aan haar moeder. Het is dan inmiddels december 2007 en het zal niet lang meer duren voor het overlijden van Yaay Booy voor het eerst herdacht wordt. Het is traditie om bij het gedenken van het overlijden van iemand uit de koran te reciteren. Zo'n gebeurtenis heet een kaamil. Meerdere recitanten dragen dan, voorgegaan door een imam, tegelijk voor uit de koran, dat klinkt dan als een geroezemoes van heilige verzen. Mash'Allah.

Kiné junior

Ndoya neemt de organisatie van de eerste kaamil voor Yaay Booy ter hand en vlak vóór 26 februari 2008 arriveert ze in Senegal. Vlak na de kaamil bezoekt ze het graf van haar moeder. Nu realiseert ze zich pas ècht dat Moedertje Lief er niet meer is. Diezelfde dag ('s avonds) bellen we haar op en vragen we haar naar de indrukken die ze heeft opgedaan. We zetten de telefoon op de luidspreker zodat we haar allemaal goed kunnen verstaan. Ook onze kleine Kiné (inderdaad, vernoemd naar Yaay Booy) is dolblij haar moeder te horen (zie foto).


www.youtube.com/watch?v=K_QXeJ5deBo
(video met o.a. beelden van de eerste kaamil ter nagedachtenis van El Hadji Maguette Birama Sarr, de man van Yaay Booy)

Yaay Booy (1934-2007) Deux ans déja!

Post uit Senegal

Mash’Allah! Vanmiddag hebben we een pakje uit Senegal ontvangen. Naast een mooie Senegalees gewaad voor Ndoya zit er ook nog een aandenken aan Yaay Booy (Ndoya’s moeder) in: een mooi wit omslagdoek van Yaay Booy, te gebruiken bij het bidden of op andere momenten van de dag. Wat is ze blij, mijn Ndoya! De vreugde straalt er van af (zie foto) en haar gedachten gaan nu niet alleen uit naar Yaay Booy, haar op 26 februari jl. overleden moeder, maar ook ‘Mame’ Birama Sarr, haar vader die reeds in 2001 is overleden. Ndoya is nu de koningin te rijk! Alhamdulillahi Rabbil ‘Aalamien…

Yaay Booy : (schoon)moedertje lief

[dit is een vervolg op mijn bijdrage Yaay Booy : Yàlla na tàbbi Àjjana! (Amiin...) van vanochtend]

Yaay betekent ‘moeder’ in het Wolof. Booy is een toevoeging die affectie aanduidt. Yaay Booy kun je dus het beste vertalen als ‘moedertje (lief)’. Mijn schoonmoeder Kiné Niang heb ik ook altijd Yaay Booy genoemd, zelfs haar kleinkinderen noemden haar zo :-)

Huize Kiné Niang vanochtend. Het offerfeest is daar! Het huis bruist van het leven. Binnen maken de vrouwen schoon terwijl buiten mannen zich ontfermen over het offerschaap. Tabaski (offerfeest) is dè feestdag voor Senegalese moslims, meer nog dan korité (suikerfeest) of mawloud (geboortedag van Mohammed, vrede zij met hem).

Mansour is de jongste broer van mijn vrouw Ndoya en Yaay Booy’s jongste zoon. Sinds het overlijden van zijn vader El Hadji Maguette Birama Sarr is Mansour de man des huizes. Aan hem dus de eer vanochtend om een schaap te offeren ter ere van Allah en ter nagedachtenis aan de profeet Abraham die eens bereid was zijn zoon Ismaël voor Hem te offeren. "Bismillahoe wa Allahoe Akbar."

Dan wordt het schaap verdeeld in stukken. Mansour brengt het vlees met een paar zakken tegelijk naar binnen en zoals elk jaar met tabaski legt hij ze in de gang, vlakbij de deur van Yaay Booys slaapkamer.

Van oudsher verdeelt zij het offervlees. Bij de laatste gang naar binnen weegt hem het vlees loodzwaar. Hij zet de laatste zak op de grond, kijkt naar Yaay Booy’s deur, grijpt de klink, doet open en roept "Yaay Booy, het is klaar. We wachten op je!"

Akelig stil blijft het. Dan valt het besef zwaar op Mansours schouders: Yaay Booy is niet meer. Huilend valt Mansour op zijn moeders bed, zijn schouders schokken. Zich goed houden lukt niemand meer en de feeststemming slaat om in rouw. Later op de dag belt Ndoya vanuit Nederland. Mansour doet zijn verhaal [dat ik hierboven herverteld heb] en barst opnieuw in huilen uit. Ndoya weet haar tranen binnen te houden, ze spreekt haar broertje moed en vertrouwen in.

Naar goed gebruik wordt de sterfdag van een dierbare herdacht door het houden van een kamil, een bijeenkomst waarin door vele aanwezigen tegelijk verschillende delen uit de koran worden gereciteerd. de stem van de imam stijgt dan uit boven het ‘geroezemoes’ van de aanwezigen. Bijzonder!

De eerste herdenking van het overlijden van Ndoya’s moeder Kiné Niang, Yaay Booy, is 26 februari a.s. Ndoya wilt zèlf de organisatie van de kamil ter hand nemen, maar ziet haar voornemen in rook opgaan door praktische omstandigheden. Sinds januari 2006 is ze niet meer in Senegal geweest, dat snijdt in haar ziel. Zo kan ze nóoit beginnen met het verwerken van haar moeders dood…

Yaay Booy : Yàlla na tàbbi Àjjana! (Amiin…)

Vandaag is het offerfeest in Senegal. Althans, wanneer je tot de moslimbroederschap der tijani’s of mourides behoort. Ja, zelfs in een land als Senegal bestaat geen eenheid als het gaat om de islamitische kalender [meer...].

Hier in huize Louws-Sarr, ver van de warme temperaturen van Senegal, staat ons hoofd niet naar dit soort issues. Zeker niet op zo’n feestdag als vandaag. Mash’Allah, we hebben wat extra’s kunnen sturen in verband met tabaski (offerfeest). Ndoya heeft het zwaar, omdat dit de eerste tabaski is zonder Yaay Booy, haar moeder. Met weemoed denkt ze aan de tijd dat ze nog in Senegal woonde, het was haar moeder die altijd het vlees van het schaap verdeelde. Een deel voor de familie, een deel voor behoeftigen uit de buurt. Vanaf 25 december 1998 is Ndoya woonachtig in Nederland (evenals Yande en Ahmed) en heeft ze – naast een paar verblijven in Senegal – voornamelijk telefonisch contact met haar moeder gehad. Yaay Booy was niet te houden wanneer tabaski naderde, nooit waren de extra’s genoeg. "Doe er nog wat bij, de schapen zijn duur dit jaar," zei Yaay Booy dan in het zoveelste telefoontje. Met weemoed kijkt Ndoya terug naar zelfs déze ‘onderhandelingen’ :-)

Yaay Booy, we missen je enorm. Ndoya mist jouw moederliefde en ik, jouw schoonzoon, mis jouw beroemde ontbijten: stokbrood met chocoladepasta (door de boutiquier aangelengd met pindaolie) en een enorme beker met hete kenkiliba, thee van Senegalese theebladeren. En voor onze familie in Senegal is het gemis extra hard vandaag. Tabaski en Yaay Booy, dat hoort gewoon bij elkaar…

UPDATE Lees ook het vervolg Yaay Booy : (schoon)moedertje lief van vanavond 20.00 uur

Kiné geeft een kusje aan Yaay Booy

Het is bijna vier maanden geleden dat Yaay Booy, mijn schoonmoeder, is overleden. Voor Ndoya is het moeilijk om het te verwerken, ze heeft het graf van haar moeder nog steeds niet kunnen bezoeken. Kiné gaat daar anders mee om. Zij geeft gewoon een kusje aan de foto van Yaay Booy (haar oma) die ik op het bureaublad van mijn computer heb geplaatst. Mash’Allah...
 

 

(Schoon)moederdag

Het is al weer eventjes geleden dat mijn schoonmoeder, Yaay Booy, is overleden (zie de logcategorie In Memoriam). Pas nu heb ik mij er toe kunnen zetten om voor de eerste keer, sinds haar overlijden, weer de beelden te bekijken die jaren geleden (2002) zijn gemaakt van Yaay Booy en mij, terwijl ik een ontbijt nuttig dat door haar is bereid. Yaay Booy, ik mis je!

(op de foto van L naar R: Yaay Booy, Ahmed en ik)

Buiten bidden

Salaat al-Zohr, het middaggebed, gebed no. 2 van de dag, kort nadat de zon haar hoogste punt heeft bereikt. Bij ons thuis noemen we dit gebed julli tisbaar (djoeli tiesbaar, Wolof).

Soebhaan-Allah. Vandaag laat de zomer zich al even zien. In mijn achtertuin onder de parasol is het prima toeven, èn wegdromen. "Waw-waw-waaawww" Dat is het alarm van mijn organizer, het heeft wel wat weg van een didgeridoo. "Tisbaar over 5 min" lees ik op het scherm. Ik doe snel de rituele wassing (wudu), pak een gebedskleed (sajadah) en installeer mij in de hoek van de tuin bij het raam onder de parasol direct achter de schutting.

Tijdens het gebed is de sajadah mijn focuspunt (zie bovenstaande foto). Ik weet mij dan wel beschermd door de parasol, maar tussen de planken van de schutting door projecteert de zon tòch stroken licht op de sajadah. Hoe anders als in Senegal, denk ik na het bidden. Vlak vóór tisbaar staat de zon daar in het zenit. Rècht boven je, dus. De zonnestralen treffen dan àlles wat ze tegenkomen zònder genade. Bid je dan buiten, dan is de enige schaduw die de sajadah treft, die van jou. Of je bent toevallig de gelukkige bezitter van een parasol of een boom met brede kruin op je binnenplaats.

Tijdens de zikr ná het gebed, heb ik moeite met de concentratie. Zikr is het gedenken van Allah in al Zijn glorieuze eigenschappen. Maar mijn gedachten dwalen af naar Senegal, naar Rufisque, naar de wijk Thiokho, naar de binnenplaats van 'Sarrenne' en face l'Imprimerie Nationale, waar ik mij onderhoud met Birama Sarr, mijn schoonvader, en plezier maak met Kiné Niang dit Yaay Booy, mijn schoonmoeder. Volgende keer toch maar weer binnen bidden?

Yaay Booy dem na – Lóódzwaar

Video still van laatste bewegende beelden van Yaay Booy

Lóódwaar. In één woord. Het bekijken van de Video CD met de laatste beelden van mijn schoonmoeder Fatou Kiné Niang "Yaay Booy" (zie mijn log Yaay Booy dem na van eergisteren): het is Ndoya en mij niet in de kouwe kleren gaan zitten. Voor aanvang van het doopfeest waar de video is geschoten, heeft Ndoya nog met klem gevraagd om vooral haar moeder veel te filmen. Dat is haar beloofd, maar tegen Allah kan niemand op. Al gauw wordt Yaay Booy nog diezelfde dag onwel en naar het ziekenhuis gebracht, waar ze enkele dagen later zal overlijden. De Veertigste Dag van haar overlijden is vandaag, Goede Vrijdag. [bovenstaande foto is een video still uit de doopfeest Video CD]

Weten dat ze is gestorven, is één ding.
Dat werkelijk beseffen, is iets anders.
Alhamdulillahi Rabbil ‘Aalamien
Alle lof aan Allah, de Heer der Werelden

Yaay Booy dem na – VCD’s, met laatste beelden van mijn schoonmoeder, ontvangen – alhamdulillah!

 Woensdagmiddag, een vrije soebhaan’Allah zonovergoten middag voor de kids. Ik neem ze mee voor een ritje naar het dichstbijzijnde TNT servicepunt (de balie van een supermarkt) om een pakketje af te halen. We zijn heel benieuwd! Blijkt dat er twee VCD’s in zitten met een registratie van het doopfeest van Ndeye Arame, het eerste kindje van Ndoya’s jongste broer. Yaay Booy, mijn schoonmoeder, is tijdens dit feest uitgebreid gefilmd. ‘s Avonds, nog tijdens het feest, is ze ziek geworden en een aantal dagen later is ze gestorven [voor meer verhalen rondom haar overlijden zie de categorie In Memoriam van mijn weblog, lees met name de log Yaay Booy dem na - Tour de Tëngeej van 2 maart jl.].

We gaan incha Allah een goed moment kiezen om vandaag deze VCD’s te bekijken. Yxc3xa0lla, jëre jëf! Ik dank Allah soebhana wa ta’ala dat wij deze VCD’s nog voor die belangrijke Veertigste Dag van het overlijden van Yaay Booy (Goede Vrijdag a.s.) hebben mogen ontvangen. Alhamdulillahi Rabbil ‘Aalamien…

GAMOU 2007 Abdulwadûd bereidt zich voor (II)

Vrijdag 23 februari jl. nam ik mij voor om ter gelegenheid van de viering van de geboortedag van onze profeet Mohammed (vrede zij met hem) live en direct op de Senegalese radio, RFM 94.0 Dakar, soera 85 Al-Burûdj te reciteren (zie deze log). Allah’s Naam "Al-Wadûd" komt in deze soera voor, vandaar. In mijn log Soera 85 Al-Burûdj aya 1 van de zondag daarop, ga ik in op betekenissen van deze soera.

Een dag later krijgen wij het bericht dat mijn schoonmoeder is overleden en mijn voorbereidingen voor de Gamou 2007 zet ik direct op een laag pitje. Nu Mawloud incha Allah nadert (in Senegal staat het bekend als de ‘Gamou’ of de ‘Gamou de Tivaouane’) ben ik opnieuw gaan nadenken over mijn traditionele aandeel. Ik vind het niet meer gepast om soera 85 te reciteren, omdat ik die keuze had gemaakt met mijn eigen moslimnaam in het achterhoofd.

www.islamicity.com/MOSQUE/ARABICSCRIPT/AYAT/102/102_1.htm

Ik heb nu besloten om soera 102 At-Takaathur te doen en deze soera op te dragen aan de ziel van Yaay Booy, mijn schoonmoeder. Het moet mij die dag (30 of 31 maart incha Allah) dan wel incha Allah lukken om de studio van RFM te bereiken.

Middels onderstaande ingebedde player kun je luisteren naar de Mawloud uitzending van vorig jaar (10 april 2006), waarin allereerst Ndoya aan het woord komt die de groetjes doet aan Yaay Booy, haar moeder. Daarna kom ik aan het woord. Wegens problemen met de verbinding wordt later opnieuw contact opgenomen met de studio en kan ik fi sabilillah eindelijk mijn aandeel leveren. Komende Mawloud zal de incha Allah te reciteren soera direct worden opgedragen aan de ziel van Yaay Booy, moge zij rusten in vrede, amien.

www.dailymotion.com/video/xvqga_soura-allayl-par-abdulwadud-rfm-940

UPDATE D.D. 28 MAART 2013: luister via onderstaande YouTube player naar de bovengenoemde uitzending

www.youtube.com/watch?v=3pdfPPFZuJw

Kaasu Abdu

Zomaar een drinkbeker. Eén van duizenden. Gefabriceerd door Société Industrielle des Plastic (Siplast). Correctie: één uit duizenden.

Zomer 2002. We zijn in de wijk Këru Suuf Gaar te Rufisque, waar mijn schoonfamilie dan woonachtig is. Yaay Booy, mijn schoonmoeder, schenkt mij deze beker en noemt het direct Kaasu Abdu: beker van Abdou. Tijdens het ontbijt bereid door Yaay Booy (benn kilo baguette, een heel stokbrood – belegd met een dikke laag Chocoleca, chocoladepasta op basis van rauwe pinda’s, door de boutiquier om de hoek aangelengd met olie) drink ik er mijn kenkiliba uit. Da’s Senegalese thee. Je gooit een handje theebladeren in kokend water, even doorkoken, je giet het in een beker en klaar is Kiné.

Een autochtone Senegalees gooit er dan altijd nog van alles doorheen: Nido (volle melk poeder), Nescafé (oploskoffie) en uiteraard héél veel xoru suukër, suikerklontjes. Je tandglazuur vertoont direct barstjes bij de eerste slok als je dat zou drinken… Daarom maakt Yaay Booy op mijn verzoek altijd kenkiliba sans rax, pure thee met alleen een paar klontjes erin. Ik hou dan wel in de gaten of ze er niet stiekem een paar klontjes meer in gooit, want "anders is het niet te drinken hoor, Abdou" zegt ze altijd.
Eh waay, Yaay Booy, ndey saan… Wéétël na ma.

Gelach :-(

Het gemis van een dierbare uit zich in bezigheden van alledag. Bij elk glas koud gemeentepils (0%) dat ik drink, denk ik luid lachend aan Yaay Booy en haar ndox bu sedd. Dat ik haar in mijn smeekgebeden niet meer noem bij hen die nog leven, maar bij hen die al overleden zijn, is echter een hard gelag.

Mey ma ndox bu sedd, Yaay Booy!

Wat ik vooral mis van Yaay Booy, mijn vorige week overleden schoonmoeder, is haar humor. Met mijn kleine Wolof woordenschat kon ik mij bij haar altijd prima verstaanbaar maken, ook per telefoon zoals de laatste tijd, en in het geval van een grap van haar kant was ik goed in staat om verbaal de bal terug te kaatsen.

Practical jokes, daar was Yaay Booy ook goed in. Neem die keer dat we met z’n allen in Senegal waren tijdens de ramadan (kerstvakantie 2000-2001). Overdag had ze altijd zo’n typische Senegalese karaf van goedkoop plastic bij zich. Deze karaf had zij hoogstpersoonlijk gevuld met ijskoud water (ndox bu sedd). Voor het geval ik te dicht bij mijn vrouw ging zitten en er dingen zouden gebeuren die niet door de ramadan-beugel konden. Het was een uitdaging om haar bereidheid mij rücksichtlos af te koelen te testen, zonder daarbij grenzen te overschrijden. Uiteindelijk heeft ze de inhoud van de karaf nooit over mij hoeven uitstorten…

Yaay Booy dem na – Orde van de dag

Weken geleden is mijn eerste afspraak gepland (geprikte datum 05-03-2007) met een medewerker van een reïntegratiebureau voor ADHD'ers. De dag ‘maandag 5 maart 2007′ als mijlpaal, want dan zal incha Allah mijn reïntegratietraject daadwerkelijk van start gaan met een oriëntatiefase. Die dag is ook de Achtste Dag van het overlijden van mijn schoonmoeder Kiné Niang geworden. zie mijn vorige log voor meer info

 Na veel wikken, wegen en overleg met Ndoya, heb ik besloten om vandaag toch ‘gewoon’ naar die eerste afspraak te gaan. Werken is een vorm van aanbidding (van Allah), zo heb ik geleerd. Nou, dan is, in mijn optiek althans, het zoeken naar werk óók een vorm van aanbidding van Hem. Allah is het altijd waard te aanbidden, wanneer en waar dan ook.

Vanmiddag, koud terug van het reïntegratiebureau, haal ik de kids van school en zie Kiné met haar prachtige verjaardags-kroon naar buiten gaan. Dan weet ik: we zijn weer overgegaan tot de orde van de dag. Hoe die orde, die structuur, over enige tijd er uit zal zien (met betrekking tot werk), daar ben ik heel benieuwd naar. Yàlla rekk la xam

Yaay Booy dem na – Jour No. 8, le jour du Miraas “ontroerend goed”

Op de Achtste Dag van de geboorte van een kind krijgt het een naam en wordt deze samen met de iqama en de azaan bij het kind ingefluisterd. Het kind kun je dan bij de naam noemen, hij of zij is dan niet meer ‘de pasgeborene’.

Op de Achtste Dag van het overlijden van iemand, worden de goederen van ‘de pasoverledene’ herverdeeld onder familieleden. Wat zij niet nodig hebben, gaat naar behoeftigen. Dit staat in Senegal bekend onder de noemer ‘Miraas’.

Vanavond zal incha Allah het roerend goed van Yaay Booy worden herverdeeld. Dit alles onder auspiciën van een aantal familie-oudsten in huize Kiné Niang. Naar verwachting gaan de spullen alleen over in naam, maar blijven ze gewoon waar ze zijn.

‘Miraas’, een belangrijke dag in het rouwproces dat de nabestaanden doormaken. Vol ontroering en onmisbaar om het verdriet een plaats te kunnen geven. Gezamenlijke koranrecitatie, een Kaamil, maakt ook deel uit van deze dag. Zo’n Kaamil kan overal ter wereld worden gehouden, op verschillende plaatsen tegelijk. Naast de Kaamil in huize Kiné Niang te Rufisque, Senegal, en bij familie in Frankrijk en de Verenigde Staten, zijn er ook kennissen van ons die hier in Nederland enkele tientallen kilometers verderweg wonen en de intentie hebben uitgesproken om vandaag bij hun thuis óók een Kaamil te houden en dat op te dragen aan de ziel van Yaay Booy. Mash’Allah!

Yaay Booy dem na – Hoe Kiné jr. rouw en vreugde combineert

Overgaan tot de orde van de dag. Kids zijn daar heel goed in. Daar kan ik soms zo jaloers op zijn :-)

Neem onze ‘kleine’ Kiné nou. Vandaag is ze mash’Allah zeven jaar geworden. Uiteraard geven we geen feestje, maar wel een paar kadootjes. De kindervreugd over een simpel kado doet nu extra deugd. Kiné gaat helemaal op in de pop (het maakt kirrende geluidjes als je het stevig knuffelt). Ze zet de pop zelfs naast me neer wanneer ik na het gebed soera Al-Fatihah en elf keer soera Al-Ikhlaas reciteer, opgedragen aan de ziel van Yaay Booy. Op zo’n hele simpele manier weet ze rouw en vreugde te combineren.

Alhamdulillahi Rabbil ‘Aalamien

Yaay Booy dem na – Stof tot nadenken

Mash’Allah, er gaan wat telefoonkaarten doorheen deze dagen. Er wordt niet alleen gebeld met familie in Senegal maar ook met familie in Frankrijk en de Verenigde Staten. Velen van hen hebben al eerder naar ons gebeld om ons te condoleren met het overlijden van onze (schoon/groot)moeder: warmte en steun van een afstand. Het liefst zou je elkaar in de armen willen vallen en in de ogen kijken maar dat is nu geen optie. Roeien met de riemen die je hebt dus: telefoon en internet (nee, we hebben helaas nog geen Skype of videochat o.i.d. :-).

Van alle condoléances die we alhamdulillah hebben mogen ontvangen, is mij het meest bij gebleven die van een Senegalese oom uit de VS. Natuurlijk is het zwaar zo’n belangrijk iemand als Yaay Booy te verliezen, maar "slecht nieuws mag je het niet noemen," aldus de oom:

"Allah bepaalt wie gaat en wie (nog even) blijft, vergeet dat niet. Dus zeg, zelfs bij het overlijden van een dierbare, ‘Alhamdulillah!’ ‘Alle lof aan Allah!’ [...] De mens is vol van het begrip ‘paradijs’. Maar met alle vreugde over het vooruitzicht op een eeuwig leven in weelderige tuinen waar rivieren stromen, vergeet doomu Adama één ding. Wil je naar het paradijs, dan is de dood een voorwaarde."

Stof tot nadenken…