Waar is Allah?

Dit verhaal gaat over een echtpaar met twee stoute kinderen: twee koppige jongens van acht en tien jaar die wel heel erg ondeugend zijn. Voortdurend komen ze in de problemen en de ouders weten dat wanneer er ergens in de stad iets voorvalt hun jongens er wellicht iets mee te maken hebben. De moeder van de twee hoort van een moellah die goed schijnt te zijn in het kinderen bijbrengen van discipline. Ze gaat naar hem toe en vraagt of hij met haar jongens wilt spreken. De moellah stemt toe, maar onder de voorwaarde dat hij ze apart te spreken krijgt.

Dus stuurt de moeder op een ochtend haar zoon van acht naar de moellah, dan is het in de middag de beurt aan de tienjarige. De moellah, een grote brede overweldigende man met een overdonderende stem zet de jongen op zijn plaats en vraagt hem streng:

“Waar is Allah?” De jongen is perplex. Zijn mond valt wijd open maar er komt geen geluid uit. Zijn ogen staren omhoog naar de moellah.

Deze herhaalt de vraag op een nog strengere toon: “Waar is Allah?!”

Weer geeft de jongen geen sjoege en dus vraagt de moellah hem opnieuw, nu met een opgeheven wijsvinger en een brullende stem: “WAAR IS ALLAAAH?!”

De jongen schreeuwt het uit, schiet van zijn plaats, rent direct naar huis en zoekt zijn toevlucht in een kast. Wanneer de jongere broer hem in de kast vindt, vraagt deze: “Wat is er gebeurd?” Zegt hij, buiten adem: “Deze keer zijn we echt de pineut, broertje. Allah is spoorloos en ze denken dat wij er iets mee te maken hebben!”

[gevonden in een moslim forum-thread op Beliefnet.com]

Assalaatoe chairoem minan nauwm!

Een imam is bezig met zijn vrijdagmiddagpreek wanneer één van de gelovigen op de voorste rij in slaap valt en begint te snurken.

Het lukt de imam om de aandacht te trekken van de muezzin en zegt hem: "Wil je zo vriendelijk zijn onze broeder wakker te maken die zojuist in slaap is gevallen?"

Zegt de muezzin: "Jij deed hem slapen, maak hem dan ook maar wakker!"

[gevonden in een moslim forum-thread op Beliefnet.com]

'Pick up lines' voor moslims

1. "Oh nee hè, ik zag een lok van je haar. Nu moet je wel met me trouwen."

2. "Onze ouders hebben ons verloofd toen we klein waren, maar ze hebben vergeten het ons te vertellen."

3. "Ik wil graag meer van jou zijn dan een broeder/zuster in islam."

4. "Jou te zien bidden is op zich al een zonde."

5. "Is mijn Platinum Visa Card voldoende voor de bruidsschat?"

6. "Moslims horen veel kinderen te krijgen. Ik wil graag mijn bijdrage leveren."

7. "Zullen we samen bidden? Schouder aan schouder? Voet aan voet?"

8. "Assalaamoe Aleikoem. Om hoe laat moet zo’n mooi wezen als jij weer terug zijn in jennah?"

[gevonden in een moslim forum-thread op Beliefnet.com]

And now for something completely different

Deze mop is door zijn ingenieus gebruik van woordspelingen onvertaalbaar. Veel leesplezier!

"At Heathrow Airport today, an individual, later discovered to be a public school teacher, was arrested trying to board a flight while in possession of a compass, a protractor and a graphical calculator. Authorities believe he is a member of the notorious Al-Gebra movement. He is being charged with carrying weapons of math instruction."

[gevonden in een moslim forum-thread op Beliefnet.com]

Als ik groot ben

Na het vrijdagmiddaggebed zegt een jongetje plotseling tegen zijn moeder:

"Mama, ik heb besloten om imam te worden als ik groot ben."

"Dat is prima, jongen, maar waarom?"

"Nou," zegt hij, "ik moet sowieso altijd naar het vrijdagmiddaggebed en het lijkt mij veel leuker te staan en te schreeuwen dan te zitten en te luisteren."

[gevonden in een moslim forum-thread op Beliefnet.com]

Stout geweest

Aïssatou is stout geweest en wordt naar haar kamer gestuurd om haar zonden te overdenken. Na enige tijd komt ze haar kamer weer uit met een glimlach van oor tot oor en zegt: "Ik heb nagedacht en gebeden…"

"Goed", zegt haar moeder.

"…maar ik heb Allah niet gevraagd om mij te helpen gehoorzaam te zijn. Ik heb Hem alleen maar gevraagd om jou te helpen mij niet meer te straffen."

[gevonden in een moslim forum-thread op Beliefnet.com]

De rapporten zijn er weer! Mash’Allah!

Gisteren, namiddag. Yande en Ahmed hebben hun ‘kwartaalrapportages’ van school meegenomen. Het zijn verslagen te vergelijken met schoolrapporten, maar dan zonder de cijfers. Middels kruisjes in diverse kolommen van de diverse rubrieken wordt er in zo’n verslag een beeld geschetst van de vorderingen van de betreffende leerling, aangevuld met opmerkingen. Yande en Ahmed vragen me om de rapporten hardop voor te lezen.

"Mash’Allah!" roep ik voortdurend en "Kaar!" Dat laatste is een opmerking die veel in Senegal wordt gebruikt om ongeluk bij (te)veel complimenten en ander fortuin af te wenden. Mash’Allah, Ndoya en ik zijn uitermate tevreden over de vorderingen van Yande en Ahmed. Kaar, ze stralen van trots. Dan zegt Yande opeens:

"Als we nu op een islamitische school hadden gezeten, dan had er vast wel achter al die opmerkingen en kruisjes het woord ‘mash’Allah’ gestaan, hè papa?" :-)

Alif, Ba, Ta

Een grootvader loopt op een avond langs de kamer van zijn kleindochter. Hij ziet haar op haar bidkleed naast haar bed, terwijl ze bezig is met een smeekgebed. Hij wilt graag meebidden, dus komt hij erbij zitten en doet zijn handen open. Dan hoort hij wàt ze aan het bidden is:

"…Waw, Ya, Alif, Ba, Ta…"

"Wat doe jij nou, lieve meid?"

"Ik doe mijn smeekgebeden, opa, maar ik weet niet precies wat ik moet zeggen. Daarom herhaal ik gewoon een paar keer alle letters van het alfabet en dan kan Allah ze in de door Hem gewenste volgorde zetten."

[gevonden in een moslim forum-thread op Beliefnet.com]

Incha Allah (V)

Yande is al weken bezig om een spreekbeurt voor te bereiden die ze met een vriendinnetje gaat houden. Regelmatig gaat ze bij haar spelen; samen bereiden ze dan tevens de spreekbeurt voor (soms komen ze alleen tot spelen en wordt het werken aan de spreekbeurt verschoven ;-).

Aanstaande donderdag zou het zo ver zijn (de gezamenlijke spreekbeurt ten overstaan van de hele klas) en daarom zou ze vandaag en morgen direct na schooltijd naar het vriendinnetje gaan om de laatste puntjes op de i te zetten. Ware het niet dat de verloofde van de vader van het vriendinnetje zojuist door een ongeluk is omgekomen. De begrafenis wordt die donderdag gehouden, terwijl het aanstaande zaterdag de bruiloft zou zijn van de vader en diens verloofde; Yandes vriendinnetje zou het bruidsmeisje zou zijn.

"Papa, ze zei de afgelopen weken bijna elke dag: dan-en-dan is er de bruiloft en dan mag ik het bruidsmeisje zijn." Het is namiddag, we lopen samen met Ahmed en Kiné van school naar huis en ze heeft zojuist het slechte nieuws gehoord.

"Zielig, hè?"

"Zeker, Yande. Ze zal het er wel heel moeilijk mee hebben."

Yande knikt instemmend en vertelt dat het vriendinnetje in de klas gehuild heeft. Daarna heeft ze verteld wat er aan de hand is.

"Nu begrijp je misschien nog beter, Yande, waarom wij altijd ‘Incha Allah’ zeggen wanneer wij in de toekomstige tijd praten. ‘Als Allah het wilt’. Je weet nooit wat er later gaat gebeuren, dat weet Allah alleen. Omdat van Hem alles afkomstig is."

Taajaboon, wëlé!

Vanavond gaan in Senegal kinderen langs de huizen om snoep en ander lekkers op te halen. De jongens zijn gekleed als meisjes en de meisjes zijn gekleed als jongens. Dit verkleedfeest heet Tadiabon (ook gespeld als Taajaboon, Tajabon, etc) en wordt gevierd aan de vooravond van Tamxarit/Ashoera, de viering van het islamitisch nieuwjaar (Ashoera is de tiende dag van de maand Moeharram, de eerste maand in het islamitisch jaar). Tadiabon heeft niets met islam te maken, althans zoals het feest nu gevierd wordt.

Volgens Oustaze Alioune Sall zoals weergegeven door Ndiaga Ndiaye in zijn artikel "Célébration de la Tamxarit : Un jour, des événements" (Lequotidien.sn, 18-01-2005) heeft de Tadiabon

"een religieuze en sociale oorsprong: talibés (bedelaars afkomstig van koranscholen) bezoeken op de vooravond van Tamxarit hun familie; na het correct voordragen van een soera krijgen ze dan een deel van de copieuze maaltijd mee, die op die avond wordt verorberd. In de loop van de tijd is de Tadiabon verworden tot een farce die gedragingen met zich meebrengt die niet conform de islamitische wetgeving zijn."

Het is goed om bij deze religieuze oorsprong van Tadiabon stil te staan (voor ik het genoemde artikel las, wist ik nog niets van de oorsprong van Tadiabon). Aan de andere kant, wanneer ik dan zo groepen kinderen langs de deuren zie gaan, uit volle borst de bekende Tadiabon-liedjes zingend, dan raak ik toch ontroerd door al die blije gezichtjes en vraag ik me af wat er zo erg is aan zulk onschuldig vermaak. Tot slot volgen hier twee voorbeelden van Tadiabon-liedjes:


1. TAAJABOONJI NEEX NA

Taajaboonji neex na Taajaboon vieren is helemaal te gek

Lu ka taxa neex? En waarom is dat zo heerlijk dan?

Góór robe, jigéén sabador [Nou,] jongens [dragen] jurken en meisjes dragen kaftans


2. TAAJABOON WËLÉ
(van de groep kinderen zingt de ene helft de tekst en de andere helft antwoordt telkens na elke korte zin met "wëlë")

Taajaboon (wëlé) [taajaboon - algemeen]
Taajaboon (wëlé)

Sama Taaj bi (wëlé)
Oh, mijn Taaj (wëlé)

Abdou Jambaar (wëlé) [introductie van 'verhaal' over Abdou Jambaar]
Abdou Jambaar (wëlé)

Ñaari malaaka la (wëlé)
Is twee engelen (wëlé)

Ci kaaw leye jogge (wëlé)
Hij is van boven gekomen (wëlé)

Daanu ci sapruum (wëlé)
En op de grond gevallen (wëlé)

Moo, yaay ji (wëlé) [taajaboon - algemeen]
Hé, mevrouw (wëlë)

Ndeggëm dangey nelaaw (wëlé)
Als je slaapt (wëlé)

Yëwul book (wëlé)
Wordt dan wakker (wëlé)

Sarax ndongo njaay (wëlé)
En geef ons wat lekkers (wëlé)

Tay du bësu nelaaw (wëlé)
Het is nu niet de tijd om te slapen (wëlé)

"Ma ne, yaay ji (wëlé) [Abdou Jambaar die spreekt]
Luister naar me, mevrouw (wëlé)

Mba julli nga am?" (wëlé)
Houdt u zich aan uw vijf dagelijkse gebeden?" (wëlé)

Mou ne: waaw waaw (wëlé) [verhalend]
Ze zegt: zeker weten (wëlé)

"Yaggat leen ko yaggat!" (wëlé) [Abdou Jambaar]
Neem haar mee! (wëlé)

"Fu ñu ko yaggat jëmë?" (wëlé) [een groep engelen]
Waar nemen we haar naar toe? (wëlé)

"Sa Àjjana sa!" (wëlé) [Abdou Jambaar]
Naar het Paradijs! (wëlé)

Mu ne tëxët reh (wëlé) [verhalend]
Ze breekt in lachen uit (wëlé)

"Ma ne, baay bi (wëlé) [Abdou Jambaar]
Luister naar me, mijnheer (wëlé)

Mba julli nga am?" (wëlé)
Houdt u zich aan uw vijf dagelijkse gebeden? (wëlé)

Mu ne: deedet (wëlé) [verhalend]
Hij zegt: nee (wëlé)

"Yaggat leen ko yaggat!" (wëlé) [Abdou Jambaar]
Neem hem mee! (wëlé)

"Fu ñu ko yaggat jëmë?" (wëlé) [een groep engelen]
Waar nemen we hem naar toe? (wëlé)

"Sa Saffara sa!" (wëlé) [Abdou Jambaar]
Naar de hel! (wëlé)

Mu ne tëxët jooy (wëlé) [verhalend]
Hij breekt in huilen uit (wëlé)


Wanneer de kinderen dan hun snoep, rijst of ander lekkers in ontvangst hebben genomen, zingen ze:

Bi lépp sarax duununa
(Dank u voor) al deze overvloedige gaven

____________________

Met dank aan mijn vrouw Ndoya voor de teksten (uit publiek domein) en de vertaling ervan. Ik heb gepoogd de liedjes in de officiële spelling van het Wolof te schrijven, daarbij heb ik geraadpleegd "Ay Baati Wolof, A Wolof Dictionary – Revised Edition 1997" door Pamela Munro en Dieynaba Gaye in de serie "UCLA Occasional Papers in Linguistics, Number 19", een uitgave van het "Department of Linguistics, University of California, Los Angeles, 1997". Zie ook mijn logs: De maan liegt niet 14 februari 2005 + Het nieuwjaarsfeest, maar dan anders 1 januari 2005

Uitspraaktips: ë – als de ‘e’ in ‘echt’ / j – als de ‘j’ in ‘Joe’ / x als ‘g’ in ‘goed’

De maan liegt niet

Mei 1997. Zo’n anderhalve week na mijn huwelijk met Ndoya zit ik samen met haar en andere leden van mijn nieuwbakken schoonfamilie op de binnenplaats van Sarrenne in de wijk Thiokho, Rufisque, Senegal. Het is de avond voor Tamxarit, de viering van het islamitisch nieuwjaar (Ashoera).

Vele jongens zijn al druk bezig met het verzamelen van oude vlechten, dameskleding en make-up, terwijl meisjes zeulen met typisch mannelijke attributen en kleding. Ze bereiden zich voor op het feest dat naar goed Senegalees gebruik al op de avond vóór Tamxarit wordt gevierd. Zoals ik al heb opgemerkt in een eerdere log heeft dit verkleedfeest, tadiabon genaamd, "weinig met islam te maken, maar amusant is het zeker wel".

We zijn in afwachting van een muziekgroep die het feest komt opluisteren en in een ontspannen sfeer worden de nieuwste moppen verteld ("Komt er een gek de moskee binnen en die zegt…"). Dan lopen er wat onbekenden langs (de binnenplaats ligt indertijd nog aan een doorsteekroute van de Route de Rufisque naar de Rue Ousmane Socé Diop); ze zien de toubab (blanke) zitten en denken hem een poets te kunnen bakken.

"Wat een feest, hè?" zeggen ze.

"Ja. Grappig gezicht, al die verklede kinderen en volwassenen."

"Het is morgen nieuwjaar, vandaar."

"Dacht het niet. Zo’n negen dagen terug was het de eerste dag van de maand Muharram, nieuwjaarsdag. En tevens de dag dat ik met mijn vrouw ben getrouwd. Zo’n dag vergeet ik nooit, incha Allah." [8 mei 1997]

Ze zijn stomverbaasd. Wat een wijsneus, die blanke. Maar ze geven het nog niet op. "Dat kan wel zijn. Maar hier in Senegal is het morgen toch echt nieuwjaarsdag."

"Kijk eens naar boven", zeg ik. In het zenith staat de maan te fonkelen, het nieuwe jaar is al ruim een week aan de gang. "De maan liegt niet, toch?"

Het is duidelijk: deze toubab kun je niet voor de gek houden. Ze komen erbij zitten en krijgen wat te eten en te drinken.

Valentijnsdag

Al-Wadûd, één van de 99 Schone Namen van Allah

"Al-Wadûd : De Liefhebbende

"Al-Wadûd : Degene Die op objectieve wijze liefheeft Al-Wadûd is Degene Die liefheeft.

"Volgens sommige geleerden op religieus gebied is Al-Wadûd Degene Die vele zegeningen verleent aan degenen die Hem gehoorzamen. Al-Wadûd, zo meent Al-Ghazzaalie, heeft dezelfde betekenis als ‘zegening’ en zegening houdt in het goed doen aan anderen. De juiste houding ten opzichte van deze naam is dat je het welzijn van anderen belangrijker vindt dan je eigen welzijn. Anders gezegd: je dient het algemene welzijn te prefereren boven je persoonlijke welzijn. Verder houdt het in dat je aan anderen toewenst wat je jezelf toewenst."

[citaat uit: De 99 Schone Namen van Allah, door Zahurul Hassan Sharib - 1992, Moslim Informatie Centrum (MIC), Den Haag / NKB Uitgeverij bv, Bleijswijk]

Na het uitspreken van de shahada op 31 maart 1996 is mij geen moslimnaam gegeven. In de Indonesische moslimgemeenschap waar ik de shahada heb afgelegd, zijn er zelfs Indonesiërs die hun originele Nederlandse roepnaam hebben behouden (zoals Ronnie, Piet en andere Jan-Piet-en-Klaas-namen) terwijl hun Nederlandse broeders allemaal een nieuwe (moslim-)naam hebben. Bij het lezen van het boekje "De 99 Schone Namen van Allah" (door Zahurul Hassan Sharib) kom ik indertijd de Naam "Al-Wadûd" tegen. De uitleg raakt mijn hart en ik besluit dat ik graag verder door het leven wil als "De dienaar van De Liefhebbende": Abdoe Al-Wadoed > Abdulwadûd. Dat wil niet zeggen dat alles wat ik in de uitleg aantref voor wat betreft ‘de juiste houding’ mij dat ook inmiddels heb eigen gemaakt. Nee, er valt wat dat betreft nog veel aan mij te verbeteren. Mijn naam Abdulwadûd werkt in deze meer als een reminder.

Een dag als vandaag, Valentijnsdag, zegt mij niet zoveel. Net als op andere dagen van het jaar zal ik ook dan menigmaal mijn vrouw mijn liefde verklaren. "Je t’aime jusqu’a après le milliardième alakhira, et après" zeg ik haar dan. Waarmee ik maar wil zeggen dat de dood ons niet zal scheiden. Incha Allah.

De film Al-Risalah in het Frans (complete versie)

Van de film Al-Risalah/The Message heb ik al regelmatig stukjes en beetjes op het internet gezien. Het is een film die je gezien moet hebben: een film over het leven van onze profeet Mohammed, vrede zij met hem.

Vandaag ontdek ik alhamdulillah dat deze film ook on line te zien is in de COMPLETE versie (ruim tweeëneenhalf uur*). Het gaat hier om de internationale versie met Anthony Quinn als Hamza (er bestaat ook nog een Arabische versie met andere acteurs en actrices). De filmmuziek is van Maurice Jarre (bekend van o.a. de film Lawrence of Arabia). Om de film te bekijken moet je Frans wel voldoende zijn, want deze internationale versie is in het Frans nagesynchroniseerd. Donc, comprenez-vous le français? Veuillez regarder ce film, s’il vous plaît! Voici l’url: nadfri.free.fr/videos/Le Message.ram

UPDATE D.D. 5 MAART 2013: Inmiddels staat de internationale versie van de film (originele Engelstalige versie) ook op Archive.org

archive.org/details/The-Message-1976-StoryofIslam

Overal stukjes Allah

"Maar papa, waarom ben jij dan moslim geworden? Hoe wist jij zo zeker dat dat goed voor je was? Christelijke mensen zeggen dat hun geloof het beste is, moslimse mensen zeggen dat van hun geloof. Hoe zit dat nou?"

"Nou, Yande, met mijn originele christelijke geloof kon ik niet zoveel meer. Het vertrouwen dat God alles ziet en alles hoort en mijn leven en die van anderen leidt, dat was ik kwijt. Door al die dingen die islam aan de moslims geeft als salaat en de ramadan, kreeg ik langzamerhand dat vertrouwen weer terug in Wat ik toen Allah ben gaan noemen. Terwijl Het gewoon één en dezelfde God is."

"Maar dat vertrouwen had je dus nog niet toen je voor islam koos."

"Klopt. Ik voelde gewoon wat islam voor mij kon betekenen. En dat heeft het ook betekend, alhamdulillah. Maar het was zeker in het begin wel even wennen, zeg maar. Al die nieuwe dingen om te doen enzo. Dat was ik niet gewend als iemand met een christelijk geloof."

"Ik hoefde dus niet te wennen, hè papa, want ik ben als moslim geboren."

"Toch is het ook een kwestie van wennen van jouw kant en dus een kwestie van opvoeding van mijn kant. Van het jou leren over islam. Kijk maar naar alle vragen die je mij stelt. Soms heb ik er het antwoord niet op, dan moet ik dat zelf opzoeken. Op die manier leer ik ook van jouw vragen. Weet je nog dat ik je eerder zei dat ik in islam nog een kind ben? En trouwens: over islam raak je nooit uitgeleerd."

"Over dat Allah Alhorend en Alziend is. Dat kan toch niet, zonder oren, zonder ogen."

"Allah weet alles, hoort alles, ziet alles; zonder dat Hij middelen heeft als hersenen, oren, ogen. Dit in tegenstelling tot wij mensen."

"Maar als dat zo is, dan moet-Ie overal tegelijk zijn. Hoe doet-Ie dat allemaal? Heb je dan overal stukjes Allah over heel de wereld? Daar bij die mensen en daar bij die mensen [ze wijst om zich heen]?"

"Allah heeft niet alleen die twee engelen ‘per persoon’ om alles bij te houden – de rechterengel die alle goed daden van iemand opschrijft en de linkerengel die alle slechte daden van iemand opschrijft. Allah heeft naast deze engelen nog vele andere engelen die alles doen wat Allah hen opdraagt. Ze hebben geen eigen wil, in tegenstelling tot wij mensen."

"Maar papa, zal ik later Allah eens zien? Met mijn eigen ogen?"

"Incha Allah, Yande, incha Allah."

"Lijkt me wel eng hoor, om een meneer of een mevrouw te zien zonder ogen en zonder oren."

"Maar Yande, denk eens aan soera Al-Ikhlaas. Die soera die wij al heel vaak samen hebben gereciteerd en die ik je al heel vaak heb uitgelegd."

"Ja… Oh ja, dat je Hem met niets of niemand op geen enkele manier kunt vergelijken. Maar hoe weet je dan, wanneer je Hem ziet, dàt je Hem dan ziet?"

"Misschien wéét je gewoon dat Hij er dan is. Dat Hij dan héél dicht bij je is, wanneer je Hem dan incha Allah ziet."

"Maar papa, Hij is toch al heel dicht bij mij, zei je me een tijdje terug. Dichterbij bij mij dan mijn ader hier [ze wijst naar haar hals*]. Wat is dan het verschil?" 

* Soera Qaaf (50), aya 16 : En voorzeker, Wij hebben de mens geschapen en Wij weten alles wat zijn ik hem toefluistert. En Wij zijn nader tot hem dan zijn halsader.

Yande en Yaawmiddien (I)

Bij het naar bed brengen, lees ik de kids niet altijd een verhaaltje uit Onze Oemma voor. Soms reciteer ik voor hen één van de wat langere soera’s uit de Juz Amma, voorafgegaan door de Fatihah uiteraard. Dat vinden de kids prachtig, want dan blijft papa wat langer en dan gaat het licht wat later uit. De afgelopen tijd heb ik bij Yande bemerkt, dat ze bij het verhaaltje voorlezen heel geconcentreerd luistert, maar bij een wat langere soera als soera An-Naba’ – nou, dan dwaalt haar blik door de kamer en wèg is haar aandacht. Daarom probeer ik haar vanaf vanavond er wat meer bij te betrekken.

Zoals gebruikelijk zit Yande naast me op de bedrand. Ik sla mijn rechterarm om haar heen met het boekje in mijn beide handen voor ons. Heel knus. Voor ik begin, wijs ik Yande op de Nederlandstalige uitleg onderaan de bladzijdes. Ik weet dat die uitleg vaak wat te diep gaat voor een griet van bijna tien, maar het zelf lezen geeft haar in ieder geval een aandeel in het geheel. Meer betrokkenheid.

Op een gedragen wijze reciteer ik dan soera An-Naba’. Het verheven Nederlands van de uitleg doet haar af en toe fronsen, maar ze leest geduldig verder. Na afloop heeft ze uiteraard wat vragen. Met name over "dat vers over die bergen die weggaan". Ik zoek de betreffende aya op en probeer het haar uit te leggen: Soera An-Naba’ gaat over het grote nieuws van de Dag des Oordeels en over wat er dan gaat gebeuren. Yande begrijpt de uitleg van aya 20 niet helemaal. Deze aya wordt in het genoemde boekje als volgt uitgelegd: "En de bergen verdwijnen en worden tot een luchtspiegeling" (78:20)

"Wat bedoelen ze daar nu mee, papa?"

"Ik heb je wel eens eerder verteld over Yaawmiddien, hè. Dat de mensen bij elkaar worden geroepen en dat er wordt besloten wie naar de hel gaat en wie naar de hemel gaat."

"Ja, maar dat was wel heel lang geleden, dat je mij daarover hebt verteld."

"Ik zal je proberen het uit te leggen, Yande. Als je gedurende een hele lange tijd in een woestijn bent. Alleen. Dorstig. Dan kun je soms iets zien wat er eigenlijk niet is, bijvoorbeeld een oase (waar je water kunt drinken) of andere mensen (maar eigenlijk ben je alleen). Met een moeilijk woord noemen ze dat fata morgana of luchtspiegeling."

"Ja, daar heb ik wel eens iets over gehoord, ja."

"Nou, wanneer die Dag er is, is niets meer wat het lijkt. Zelfs de bergen zijn dan geen bergen, maar alleen maar een luchtspiegeling. Niets is meer wat het lijkt."

Yande is blij dat er voor haar een tipje van de sluier van soera An-Naba’ is opgelicht. Incha Allah maakt dat haar nieuwsgierig naar de betekenissen van al die andere soera’s die ik voor haar en Ahmed en Kiné reciteer voor ze gaan slapen. Mash’Allah, ik heb een manier gevonden om haar er weer bij te betrekken (dat was hard nodig!); incha Allah gaat het werken.

Vegetariër èn moslim (I)

Vegetariër èn moslim: dat komt vaker voor dan je denkt. Zo is in de eerste aflevering van de eerste reeks van de serie "Nieuwe moslims, wat bezielt hen?" (uitgezonden door NMO-TV in november/december 1996?) een Nederlandse moslim aan het woord die vegetariër is gebleven na zijn bekering. Helaas weet ik niet meer hoe dat interview ging en of men een kopie van dit interview uit de archieven van de NMO kan opvragen. Op mijn vorige log Ahmed vegetariër af heb ik een leuke reactie gekregen van een moslima die tevens vegetariër is. Zij is onafhankelijk van haar gezin moslima geworden. Dat de combinatie 'vegetariër' en 'moslim' voor problemen zorgt tijdens - ik noem maar een voorbeeld - het offerfeest, staat buiten kijf. Hoe lost een islamitische vegetariër dat dilemma nu op? Laat ik eens even hardop nadenken.

Nee, eerst even terug in de tijd. Zelf ben ik jaren lang vegetariër geweest. In die tijd ben ik een koppige jongeling die de wereld wil verbeteren, maar vergeet bij zichzelf te beginnen. Ik draag naast mijn onafscheidelijke ‘palestijnensjaal’ zelfs van die lichtbruine linnen schoenen (dan draag ik tenminste geen leer) en ben zeer actief: eerst als lid van een PSP-jongerengroep, later onder andere als bewoner van het Vredes Aktie Kamp te Woensdrecht. In dat milieu van activisme vind je, in die tijd althans, bijna alleen maar vegetariërs en daardoor is het in de loop van de tijd het vegetariër zijn verworden van een overtuiging tot een gewoonte. Uiteindelijk ben ik weer vlees gaan eten maar hoe die omslag tot stand is gekomen zou ik je niet kunnen zeggen. Dat heb ik helaas niet op mijn harde grijze schijf bewaard.

Goed: de eerste oplossing voor bovenstaand dilemma die in mijn hoofd opkomt, is voor sommige vegetariërs wellicht niet helemaal koosjer :-) maar goed:
Wanneer het offerfeest daar is, slacht een moslim een schaap (of laat het slachten) om de profeet Ibrahiem te gedenken, die in opdracht van Allah zijn zoon Ismail wilde slachten. Dat gebeurde uiteindelijk niet, omdat Allah middels die opdracht alleen te weten wilde komen in hoeverre Ibrahiem het volste vertrouwen had in Hem. Zou het geen oplossing kunnen zijn voor een islamitische vegetariër, iemand anders namens hem of haar een schaap te laten slachten en dan het vlees in zijn geheel uit te delen aan mensen die het nodig hebben en het dus zelf niet te consumeren? Ik kan mijzelf voorstellen dat vegetariërs ook met die oplossing moeite kunnen hebben, maar ze zouden het dan als een offer (!) kunnen beschouwen voor hun moslim-zijn door in ieder geval één keer per jaar dat ritueel van Eid-oel-Adha te (laten) verrichten. “Je bent vegetariër of je bent het niet” zou ik jaren geleden gezegd hebben in zo’n geval. En nu? Tja, ik ben geen imam of een oestaz. Ik ben een mash’Allah eenvoudige praktizerende moslim en zou niet zo direct een andere oplossing weten. Ik ben overigens blij dat mijn moslim-zijn mash’Allah niet verworden is tot een gewoonte: het is nog steeds een overtuiging. Door het schrijven van dit weblog, door over zaken na te denken, hou ik mijzelf scherp en verval ik niet in een routine zonder bij het hoe en waarom stil te staan.

Mocht jijzelf een islamitische vegetariër zijn of je kent iemand uit je omgeving die èn vegetariër èn moslim is (m/v), stuur mij dan een mailformulier (klik HIER) met daarin oplossingen die in de praktijk worden gevonden voor bovenstaand dilemma. Toegestuurde reacties verwerk ik dan eventueel in een nieuwe log. Wordt vervolgd, incha Allah.

UPDATE D.D. 8 JANUARI 2013: Ik heb niet meer de beschikking over een mailformulier. Mocht je nog oplossingen hebben, stuur me dan een bericht via Twitter: @AbdulwadudLouws

Ahmed vegetariër af

Wij, Ndoya en ik, hebben ons wel eens zorgen gemaakt over Ahmeds eetlust. Met name vlees is er bij hem nooit ingegaan. Grappend hebben we hem wel eens vegetariër-van-nature genoemd. Maar wat schetst onze verbazing: nota bene sinds het afgelopen offerfeest is Ahmed helemaal into vlees. Stoere verhalen over hoeveel stukjes schaap hij nu weer heeft gegeten enzo. We hebben nooit de illusie gehad dat we Ahmed tot het eten van vlees konden dwingen. Dwingen ìs niet goed, niet alleen in de godsdienst :-). Maar ja, wat dan te doen? We hebben immers als ouders toch die verantwoordelijkheid te zorgen voor een juiste (op)voeding. Tot nu toe hebben we het altijd opgelost, door voor hem wat extra’s te maken, zodat hij in ieder geval alle benodigde voedingsstoffen zou binnenkrijgen. Afgelopen offerfeest bestaat onze maaltijd traditiegetrouw uit louter vlees (gegrilde schaapskoteletten). En warempel, Ahmed pakt een kotelet bij het bot, zet zijn tanden in het vlees en is verkocht. Meteen vegetariër af. Mash’Allah, hij is nu echt het mannetje.

Mash'Allah

Aan de vooravond van de hajj lees ik Ahmed en Kiné voor uit Onze Oemma over de bedevaart naar Mekka.

"Maar papa, mag ik dan geeneens groen aan als ik later ook steentjes ga gooien?" vraagt Ahmed. "Groen is mijn lievelingskleur, hoor."

Mash’Allah, het ventje staat er nog niet bij stil dat dè hajj-dag bij uitstek de dag is wanneer de miljoenen pelgrims op de vlakte van Arafat zijn (overmorgen, incha Allah). "Ik weet het jongen, maar iedereen moet hetzelfde aan. En dat zijn die twee witte doeken waar ik het over had." Ahmed kijkt eerst even bedenkelijk, maar ziet er dan toch wel het mooie van in.

Na het voorlezen doen we altijd de fatihah. Soms doet Ahmed ‘m, soms vraag ik voor de vorm Kiné om de fatihah te doen. Ze zegt dan altijd dat ze ‘t niet kan, dat het te moeilijk is. Maar mash’Allah vanavond zegt ze "Ja". Met een heel zacht fluisterstemmetje spreekt ze de aya’s langzaam uit, nog niet helemaal goed gearticuleerd, maar dat geeft niet. Ik vind het al heel wat voor haar en ben daarom heel erg blij om de inspanning die ze vanavond levert. Nou, je had die brede glimlach moeten zien van haar na het ‘Sadaqallahoelaziem’.

"Goed gedaan, Kiné. Helemaal in je eentje de fatihah gedaan. Het is je gelukt."

Ahmed stoot me aan en zegt: "Mash’Allah, papa, zeg nou mash’Allah!" :-)

Yande heeft later nog iets bijzonders. Ze blijkt een paar dagen geleden over Ndoya en mij en de hajj gedroomd te hebben. "Ik droomde dat ik op de markt van Keury Souf [Rufisque, Senegal] was, samen met mama, yaye-boye [oma van moeders kant] en wat anderen. Daar vond ik twee biljetten naar Mekka, één voor jou en één voor Ndoya."

"Da’s een fijne droom, Yande. Maar hoe lossen we dat dan op met jou en Ahmed en Kiné?"

"Nou, simpel. Ik ga logeren bij Tara [buurmeisje en haar beste vriendin hier in NL] en Ahmed en Kiné gaan logeren bij Ilyaas en Faysal [buurjongetjes hier in NL]." Mash’Allah, in de beleving van haar droom liggen Senegal en Nederland heel dicht bij elkaar.

Als ze steentjes gaan gooien, roep je me dan?

Gisteren. Het begin van de avond. Na lang en diep graven in mijn archief heb ik eindelijk weer de videocassette gevonden met daarop de bekroonde documentaire "Hajj, The Journey Of A Lifetime" zoals uitgezonden door de Nederlandse Moslim Omroep (januari/februari 2003?). Destijds hebben Yande en Ahmed en natuurlijk yours truly zeer geboeid naar deze Britse documentaire gekeken over een aantal bedevaartgangers die voor en tijdens de hajj met een camera dicht op de huid gezeten worden. Als kijker heb ik mij bij het bekijken van de film echt één van de bedevaartgangers gevoeld.

Met de naderende hajj wil ik dat gevoel weer oproepen en roep de kinderen erbij voordat ik de band start. Kiné blijft rustig aan tafel haar papier knippen, haar laat ik maar even. Het voorstukje vinden Yande en Ahmed een beetje saai. Al dat praten en zo. Yande verdiept zich samen met Ndoya weer in een schriftje vol met gemaakte opdrachten, die ze zojuist van school heeft meegenomen. Ahmed gaat weer achter de computer zitten, maar niet voordat hij mij vraagt "Als ze steentjes gaan gooien, roep je me dan?"

Goed, papa kijkt even in z’n eentje. Wat mij bij de eerste keer kijken heeft geboeid, en nu weer, is het verhaal van neurochirurg Dr. Amina Coxon, die na een lange religieuze zoektocht heeft gekozen voor islam. Ze gaat op het moment van de opnames voor de derde keer met de hajj. In een eerdere log spreek ik over de spirituele voorbereiding ten bate van de hajj: wat een zoektocht kan zijn die jaren kost. Wel, voor haar als ‘meervoudig hajja’ duurt die zoektocht mash’Allah nog steeds voort.

"Papa?" Yande kijkt even op van haar schoolschriftje, "Waarom dragen die mensen allemaal witte kleren?"

"Zo kun je niet zien of iemand nu een directeur of en bakker, een president of een schoonmaker is. Tijdens de hajj is iedereen gelijk."

Dan gaat de telefoon. Een vriendinnetje vraagt aan Yande of ze komt spelen. Ze doet haar schriftje dicht en weg is ze – naar de overkant waar haar vriendinnetje woont. Ondertussen komt Ndoya naast mij zitten. "De eerste keer dat mijn vader [El Hadji Maguette Birama Sarr] met de hajj ging," zo vertelt ze me, "moest hij daar een hele lange tijd voor uittrekken. Dat was ergens in 1965 meen ik. Vanuit Senegal ging de reis naar Saoedi-Arabië toen nog per boot."

Amina Coxon ziet de hajj als een metafoor voor de zoektocht naar Allah, met alle hindernissen en ongemakken van dien. Oftewel, de nare dingen die je tijdens de hajj ervaart, moeten je niet uit het veld laten slaan maar moet je beschouwen als testen waarmee Allah soebhana wa ta’ala je op de proef stelt. Testen waarmee je hele dagelijkse leven ook vol zit. Dan hoort Ahmed de azaan uit de speakers van de televisie komen.

"Zijn ze al steentjes aan het gooien, papa?"

"Nee, jongen, ze zijn aan het bidden op de vlakte van Arafat."

Even later doet Amina Coxon het emotionele verhaal over haar do’a aan Allah om Zijn genade over haar neer te laten dalen, waarna er mash’Allah een weldadige regen valt.

"Abdul, misschien is het een goed idee, om die Nederlandse vrouw waar jij het wel eens over hebt, die vrouw die onafhankelijk van haar gezin zelf moslima is geworden, naar deze documentaire te laten kijken. Van jou begrijp ik dat ze werkelijk snakt naar informatie over islam, mooie diepgravende informatie zonder dat opgeheven vingertje."

Mash’Allah, wat een goed idee van Ndoya. Dit weekend zal ik de tape naar haar toesturen (uiteraard incha Allah, mijn vergeetachtigheid speelt mij wel eens parten :-). Dan zie ik beelden van rijen bussen die onderweg zijn naar Moezdalifah. Ahmed is erg geconcentreerd bezig met een spelletje op Jetix.nl. Ik roep hem weg uit die droomwereld en breng hem naar de realiteit van de hajj en dan met name het steentjes gooien. Ahmed is net op tijd voor de beeldbuis om mensen te zien die steentjes aan het verzamelen zijn. Het absolute hoogtepunt van de documentaire is voor Ahmed toch wel het moment wanneer een jongetje door zijn vader wordt opgetild en zo zelf zijn steentjes naar een jamra kan gooien. Dat wil hij ook!

Dawa à la Ahmed (II)

Vanochtend neem ik een kijkje in de klas van Ahmed. Benieuwd waar dan precies die ‘aandachtstafel’ staat waar juf Onze Oemma op zou hebben gelegd. En ja hoor, direct bij binnenkomst links, onder het schoolbord, daar staat-ie.

De Onze Oemma staat met het ‘gezicht’ naar de klas in de gleuf van een houten plankje opengeslagen op de bladzijdes 22 en 23: de brievenrubriek en een kleurplaat met een winters tafereel. Ahmed hoopt vandaag het stukje bij zijn foto in deze brievenrubriek te mogen lezen ("Incha Allah, hè papa?"). Hij weet mij ook te vertellen dat de kleurplaat inmiddels gekopiëerd is, voor elke leerling één exemplaar. Wat een verrassing! Wie weet houdt Onze Oemma er op deze manier incha Allah nog wat nieuwe abonnees aan over – dat zou mooi zijn!

Ik wijs de moeder van het meisje dat tegenover Ahmed zit op het tijdschrift. Ze ziet de foto, vind ‘m leuk en leest het stukje. Dan draait ze het tijdschrift om en kijkt wat het eigenlijk is (zoals juf gisteren) en is blij verrast. Ik wijs haar op het hajj-spel dat als een bouwpakket op de middenpagina’s van Onze Oemma is geprint en leg haar uit, dat op deze manier kleine moslims zaken over hun religie wordt uitgelegd, zoals de komende bedevaart naar Mekka.

zie afbeelding boven deze tekst voor het hajj bordspel (bouwpakket) en zie afbeelding rechts voor de spelregels (klik op de afbeelding om de tekst beter te kunnen lezen)

Vanmiddag is Ahmed al vroeg thuis, samen met Yande en Kiné. Hij heeft het stukje mogen voorlezen en het exemplaar van Onze Oemma blijft nog een paar dagen op de ‘aandachtstafel’ staan. Mashallah!